Άρθρο: Οι Πρέσβεις δεν κάνουν like, προαγοράζουν φιλίες

Μπορεί ένα απλό «like» στα social media να έχει διπλωματική σημασία; Με αφορμή την ψηφιακή επιδοκιμασία της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ σε ανάρτηση για τον Αντώνη Σαμαρά, ο συνιδρυτής της εταιρείας στρατηγικής επικοινωνίας AWGmeta, Άκης Λιάντζουρας, επιχειρεί να διαβάσει πίσω από τη φαινομενικά ασήμαντη κίνηση τους διαχρονικούς μηχανισμούς της διπλωματίας.

Αντλώντας από προσωπικές εμπειρίες και συνομιλίες με ανθρώπους του διπλωματικού κόσμου, υποστηρίζει ότι οι ισχυροί παίκτες δεν επενδύουν μόνο σε όσους βρίσκονται σήμερα στην εξουσία, αλλά και σε εκείνους που ενδέχεται αύριο να αποκτήσουν ξανά πολιτική χρησιμότητα.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν μια «καρδούλα» ισοδυναμεί με πολιτική στήριξη, αλλά αν αποτελεί ένα μικρό σήμα προνοητικής διπλωματίας και τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τον Αντώνη Σαμαρά, την κυβέρνηση και τις ελληνοαμερικανικές ισορροπίες.

Οι… απαντήσεις στο άρθρο του Α. Λιάτζουρα που ακολουθεί και έχει τον χαρακτηριστικό τίτλο «Οι Πρέσβεις δεν κάνουν like, προαγοράζουν φιλίες»

*** *** ***

«Οι Πρέσβεις δεν κάνουν like, προαγοράζουν φιλίες»

Γράφει ο Άκης Λιάντζουρας της AWGMeta

Ο πρώτος πρέσβης που γνώρισα στη ζωή μου ήταν ο Γάλλος Bruno Delaye, το φθινόπωρο του 2003, με τις εκλογές και τους Ολυμπιακούς Αγώνες μπροστά μας. Μου τον σύστησε ο σπουδαίος Michel Mateu, ιδιοκτήτης της γαλλικής Hexis, της οποίας τα προϊόντα μόλις είχαμε αρχίσει να εισάγουμε στην Ελλάδα.

Είχε έρθει με τη σύζυγό του στην Αθήνα για ένα τριήμερο αναψυχής, το οποίο εγώ, με τη νεανική μου αφέλεια και εκείνη την εθνική μας ανικανότητα να αφήσουμε τον επισκέπτη να πάρει ανάσα, μετέτρεψα σε ανατολίτικο πανηγύρι διαπραγματεύσεων, παζαριών, τσίπουρου και φιλοξενίας μέχρι τελικής πτώσεως.

Στο ιστορικό κτίριο της γαλλικής πρεσβείας κοιτούσα τις φωτογραφίες του Καραμανλή με τον Ζισκάρ ντ’ Εστέν και του Βενιζέλου με τον Μιλεράν την εποχή της εξορίας τους στο Παρίσι.

Κοιτούσα τα πρόσωπα και σκεφτόμουν τις περιόδους που οι δύο Έλληνες πολιτικοί είχαν βρεθεί μακριά από την Ελλάδα, όταν κάποιοι θα ορκίζονταν ότι το πολιτικό τους κεφάλαιο είχε εξαντληθεί.

Η Ιστορία, βέβαια, τους επιφύλασσε σύντομη επιστροφή και μια θέση στη συλλογική μνήμη ως Εθνάρχες. Ρώτησα τον Delaye πώς αναγνωρίζεις την αξία ενός ανθρώπου όταν οι άλλοι τον έχουν ήδη ξεγράψει· τι βλέπει μια διπλωματία σαν τη γαλλική και κρατάει ανοιχτή την πόρτα, εκεί που οι υπόλοιποι βλέπουν μόνο έξοδο.

Με κοίταξε σαν δάσκαλος που βλέπει τον μαθητή να αφήνει επιτέλους τις σαχλαμάρες και να κάνει μια ερώτηση της προκοπής. Η απάντησή του έμεινε μέσα μου: «Mon ami, η δουλειά του διπλωμάτη είναι να αναγνωρίζει το μέλλον. Και να το κάνει φίλο».

Χρόνια αργότερα, εμφανίζεται μια καρδούλα της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ κάτω από ανάρτηση για τον Αντώνη Σαμαρά και ξανακούω εκείνη τη φράση.

Σύμφωνα με το «Ποντίκι», το like έγινε σε ανάρτηση του MEGA στο Instagram που παρουσίαζε την επίθεσή του στην κυβέρνηση. Ο Σαμαράς μιλούσε για τη Βόρεια Μακεδονία, τις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις και όσα ο ίδιος θεωρεί ελληνικές υποχωρήσεις.

Καμία γάτα που έπεσε από τον καναπέ, κανένα ηλιοβασίλεμα στη Σαντορίνη. Πολιτικό μαχαίρι πάνω στον πάγκο. Και δίπλα του, η ψηφιακή επιδοκιμασία της Αμερικανίδας πρέσβειρας.

Εδώ ο καφές θέλει λίγο ανακάτεμα. Γιατί άλλο να σου πατάει καρδιά ο ξάδελφος από το Περιστέρι κι άλλο ένας λογαριασμός που συνοδεύεται από σημαία, πρεσβεία και πρόσβαση στην Ουάσιγκτον.

Η πρόθεση παραμένει άγνωστη. Δεν έχουμε το δικαίωμα να βαφτίσουμε ένα πάτημα αμερικανικό σχέδιο, ούτε να στήσουμε πραξικόπημα με πρώτη ύλη ένα εικονίδιο.

Όποιος έχει ήδη βγάλει πρωθυπουργό τον Σαμαρά από μια καρδούλα χρειάζεται νερό και λίγη σκιά. Αλλά εξίσου πρόχειρο είναι το «έλα μωρέ, σιγά». Η πολιτική σημασία μιας κίνησης δεν περιμένει πάντα να της υπογράψει άδεια η πρόθεση. Από τη στιγμή που η κίνηση γίνεται ορατή, μπαίνει στα κεφάλια των άλλων.

Ο ένας βλέπει αναγνώριση, ο δεύτερος προειδοποίηση, ο τρίτος μια ευκαιρία να ξανατηλεφωνήσει σε κάποιον που είχε διαγράψει. Ακόμη και το λάθος, όταν φοράει διπλωματικό κοστούμι, μπορεί να αφήσει αποτύπωμα.

Ας δοκιμάσουμε λοιπόν τη προφανή εκδοχή (που ίσως επιβεβαιώνεται από την ηχηρή απουσία απάντησης από πλευράς της πρεσβείας παραμονές μάλιστα της επίσκεψης Ρούμπιο –του αρχηγού της αμερικανικής διπλωματίας– στην Ελλάδα: ότι ήταν συνειδητή χειρονομία.

Τι αγοράζεις με ένα like; Ελάχιστη οικειότητα, λίγη δημόσια αναγνώριση, μια θέση στη μνήμη του παραλήπτη. Φθηνό πράγμα. Σχεδόν τζάμπα.

Και τι κρατάς; Τη δυνατότητα να πλησιάσεις αργότερα χωρίς να εμφανιστείς σαν άγνωστος που θυμήθηκε τη φιλία όταν μύρισε εξουσία. Αυτή είναι η προαγορά που με ενδιαφέρει.

Μια επένδυση στην πιθανότητα ότι ο άλλος θα σου χρειαστεί. Ο έμπειρος διαπραγματευτής κρατάει επαφή με εκείνον που μπορεί αύριο να αλλάξει τους όρους, ακόμη κι αν σήμερα κάθεται έξω από την αίθουσα. Εμείς συχνά κοιτάζουμε ποιος έχει την καρέκλα. Εκείνος κοιτάζει και ποιος μπορεί να τραβήξει το τραπεζομάντιλο.

Ο Σαμαράς δεν χρειάζεται να επιστρέψει πρωθυπουργός για να αποκτήσει αξία σε έναν τέτοιο υπολογισμό. Μπορεί να έχει ρόλο ως πόλος επιρροής, ως συνομιλητής ενός δυσαρεστημένου ακροατηρίου, ως άνθρωπος που βάζει κόστος σε κυβερνητικές επιλογές.

Αυτές είναι πολιτικές δυνατότητες, όχι εκλογικές προφητείες. Και η επαφή με τη Γκίλφοϊλ έχει ήδη δημόσιο προηγούμενο: τον Ιούνιο εκείνη γνωστοποίησε συνάντησή τους για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Συνεπώς, η καρδούλα εμφανίζεται μέσα σε μια υπαρκτή σχέση. Δεν αποδεικνύει συμφωνία. Κάνει όμως πιο ενδιαφέρον το ερώτημα: τι βλέπει ένας ξένος συνομιλητής σε έναν πολιτικό που το εγχώριο σύστημα μπορεί να θεωρεί παρελθόν;

Μήπως διατηρεί χρησιμότητα που δεν αποτυπώνεται στις φωτογραφίες της κυβερνητικής παρέας;

Υπάρχει κι ένας δεύτερος παραλήπτης μιας τέτοιας κίνησης: αυτός που κυβερνά. Αν ήταν σκόπιμη, θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν μικρή υπενθύμιση ότι οι διεθνείς σχέσεις δεν συνοδεύονται από συμβόλαιο αποκλειστικότητας.

Έχεις πρόσβαση στον ισχυρό φίλο σου· πρόσβαση μπορεί να έχει και ο άνθρωπος που σε πυροβολεί πολιτικά. Στο πεζοδρόμιο το καταλαβαίνεις χωρίς μεταπτυχιακό: βλέπεις τον καλύτερο πελάτη σου να πίνει καφέ με τον ανταγωνιστή και ξαφνικά θυμάσαι εκείνη την εκκρεμότητα που είχες αφήσει για αύριο.

Δεν ξέρεις τι συζητούν. Ακριβώς γι’ αυτό σε τρώει. Η αβεβαιότητα μπορεί να πειθαρχήσει αποτελεσματικότερα από μια ξεκάθαρη απαίτηση. Το αν συνέβη εδώ παραμένει υπόθεση. Ο μηχανισμός, όμως, είναι απολύτως κατανοητός.

Δεν ξέρω αν η Γκίλφοϊλ προαγόρασε φιλία ή απλώς πάτησε μια καρδιά. Ξέρω ότι η βολική βεβαιότητα «δεν σημαίνει τίποτε» απαιτεί κι αυτή στοιχεία.

Ο Delaye μού είχε δώσει έναν τρόπο να κοιτάζω: να προσέχω τις σχέσεις που χτίζονται πριν γίνει προφανής η χρησιμότητά τους.

Κι αυτό αφήνει μια ενοχλητική ερώτηση πάνω στο τραπέζι.

Αν η χειρονομία ήταν συνειδητή, ποια μελλοντική χρησιμότητα αναγνωρίζει στον Σαμαρά;

Και πόσο ήσυχα μπορεί να κοιμάται μια κυβέρνηση που θεωρεί τον εαυτό της αναντικατάστατο, όταν ο ισχυρός φίλος της δείχνει δημόσια ότι θυμάται και το τηλέφωνο του απέναντι;