Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΠΑ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΟΜΜΕΝΗ ΕΥΡΩΠΗ

Του Βασίλη Ταλαμάγκα

Η αμερικανική οικονομία προσφέρει εδώ και δεκαετίες ένα παράδοξο θέαμα. Από τη μία, η Ουάσιγκτον κινείται με την άνεση ενός παίκτη που δεν φοβάται να ρισκάρει, τροφοδοτώντας την ανάπτυξη και τον τεχνολογικό της μετασχηματισμό μέσα από γιγαντιαία δημοσιονομικά ελλείμματα.

Από την άλλη, η Ευρώπη παραμένει οχυρωμένη πίσω από τη δημοσιονομική της ορθοδοξία, μετρώντας με το υποδεκάμετρο κάθε δημόσια δαπάνη. Ωστόσο, η τακτική των ΗΠΑ να διογκώνουν αδιάκοπα το χρέος τους φαίνεται πως αγγίζει τα όριά της.

Και εκεί που η δημοσιονομική αβεβαιότητα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού γεννά τριγμούς, αναδύεται μια ανέλπιστη ευκαιρία για τη γηραιά Ήπειρο.

Το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θέλει και μπορεί να την αρπάξει, ή αν η ηγεσία των Βρυξελλών θα επιβεβαιώσει για άλλη μια φορά όσους τη θεωρούν αποκομμένη από την πραγματικότητα, εγκλωβισμένη σε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και ατέρμονες διαβουλεύσεις.

Η αλήθεια είναι πως το οικονομικό χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης δεν οφείλεται αποκλειστικά σε δομικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής αγοράς, όπως συχνά αρέσκονται να αναλύουν οι τεχνοκράτες.

Σε μεγάλο βαθμό αποτελεί προϊόν μιας επιθετικής, επεκτατικής πολιτικής των Αμερικανών, που δεν δίστασαν να ρίξουν τόνους ρευστότητας στην αγορά τόσο κατά την χρηματοπιστωτική κρίση όσο και στην πανδημία.

Όμως, η τακτική αυτή άφησε πίσω της μια βαριά κληρονομιά αφού επίμονα ελλείμματα, εκτόξευση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων σε επίπεδα που επιβαρύνουν ασφυκτικά τον ιδιωτικό τομέα και μια αυξανόμενη νευρικότητα στις διεθνείς αγορές.

Όταν το αμερικανικό ομόλογο, ο θεωρούμενος ακρογωνιαίος λίθος του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, αρχίζει να εκπέμπει σήματα ευπάθειας, ο συστημικός κίνδυνος μεταφέρεται παντού.

Αυτός ο κίνδυνος είναι που μπορεί να μετατραπεί σε ευρωπαϊκό πλεονέκτημα. Οι διεθνείς επενδυτές, βλέποντας το δολάριο να κλυδωνίζεται και τις ΗΠΑ να διολισθαίνουν σε δημοσιονομική ανευθυνότητα, αναζητούν απεγνωσμένα έναν ασφαλή καταφύγιο.

Χώρες με τεράστια αποθέματα, όπως η Ιαπωνία ή η Κίνα, επιθυμούν διακαώς να περιορίσουν την έκθεσή τους στο αμερικανικό χρέος. Εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο στοίχημα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει το οικονομικό μέγεθος και τη θεσμική σταθερότητα για να προσφέρει αυτό που λείπει από την παγκόσμια αγορά, δηλαδή ένα ενιαίο, ισχυρό και αξιόπιστο ασφαλές περιουσιακό στοιχείο.

Με τα κεφάλαια που θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν με χαμηλό κόστος δανεισμού, η ΕΕ θα αποκτούσε τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει γιγαντιαίες επενδύσεις που σήμερα λιμνάζουν, από την πράσινη μετάβαση και τις ενεργειακές υποδομές, μέχρι την ψηφιακή τεχνολογία και την αμυντική ετοιμότητα.

Παράλληλα, θα αναστελλόταν η αιμορραγία των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων, οι οποίες κάθε χρόνο μεταφέρονται κατά εκατοντάδες δισεκατομμύρια προς τις αμερικανικές αγορές.

Για να κάνει η Ευρώπη το ουσιαστικό άλμα, χρειάζεται μια μόνιμη αγορά ευρωπαϊκών ομολόγων. Το εμπόδιο δεν ήταν ποτέ αμιγώς οικονομικό, αλλά βαθύτατα πολιτικό.

Όσο οι γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες αναλώνονται σε δαιδαλώδεις διαπραγματεύσεις και ανούσιους συμβιβασμούς για τον Ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, η ιστορική ευκαιρία κινδυνεύει να χαθεί.

Αν η ηγεσία της ΕΕ δεν βγει από τον λήθαργό της για να διεκδικήσει τον ρόλο που της αναλογεί στο νέο πολυπολικό οικονομικό τοπίο, η Ευρώπη θα συνεχίσει να πληρώνει το μάρμαρο των Αμερικανικών υπερβολών, παραμένοντας θεατής στις εξελίξεις.

Tags: ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΑΛΑΜΑΓΚΑΣΔΙΕΘΝΗΕΥΡΩΠΗΗΠΑ