Οι «ήρεμες θάλασσες» δεν είναι σχέδιο εξωτερικής πολιτικής

Στις 20 Οκτωβρίου, η Βουλή της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε εκείνο που επί επτά χρόνια είχε απορρίψει. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η απόφαση δεν αλλάζει το Δίκαιο της Θάλασσας. Αλλάζει όμως την πολιτική πραγματικότητα. Η Τουρκία πέτυχε να εξασφαλίσει τη στήριξη και της πλευράς της Λιβύης που μέχρι πρόσφατα αποτελούσε εμπόδιο στους σχεδιασμούς της.

Η ελληνική κυβέρνηση απαντά ότι το μνημόνιο είναι άκυρο και δεν παράγει αποτελέσματα για την Ελλάδα. Στο νομικό σκέλος έχει ισχυρό επιχείρημα. Το υποστήριξαν η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κύπρος και, με σαφή επίσημη δήλωση, η Αίγυπτος.

Εκείνο που δεν απαντήθηκε πειστικά είναι γιατί χάθηκε ένα σημαντικό πολιτικό έρεισμα στη Βεγγάζη. Η εξωτερική πολιτική δεν αξιολογείται μόνο από την ορθότητα των ανακοινώσεων μετά από ένα γεγονός, αλλά και από το εάν προέβλεψε, διαχειρίστηκε ή απέτρεψε εγκαίρως τις δυσμενείς εξελίξεις.

Το ίδιο ισχύει για το Great Sea Interconnector. Δεν αρκεί να διακηρύσσουμε ότι έχουμε το δικαίωμα να κατασκευάσουμε ένα καλώδιο. Πρέπει και να το κατασκευάσουμε, χωρίς να μετατρέψουμε μια απλή τεχνική ενημέρωση σε υπόρρητη αποδοχή τουρκικής αδειοδοτικής αρμοδιότητας. Οι πληροφορίες για δήθεν ολοκληρωμένες συνεννοήσεις Γάλλων και Τούρκων δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως αποδεδειγμένες, αφού η Nexans τις έχει επισήμως διαψεύσει. Η κυβέρνηση, πάντως, οφείλει να δημοσιοποιήσει τη διαδικασία και τις εγγυήσεις που θα ακολουθηθούν.

Υπάρχει πλέον μια ευκαιρία. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος ανακοίνωσαν ότι θα συνεχίσουν τις συζητήσεις για την επέκταση της μεταξύ τους οριοθέτησης. Χρειάζεται συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, συντονισμός με την Κύπρο και αξιοποίηση της ευρωπαϊκής στήριξης σε πράξεις. Παράλληλα, πρέπει να εξεταστούν νηφάλια οι γραμμές βάσης και το δικαίωμα των 12 ναυτικών μιλίων, χωρίς να καλλιεργείται η ψευδαίσθηση ότι ένα μεμονωμένο μέτρο λύνει ολόκληρη τη διαφορά της Ανατολικής Μεσογείου.

Η κριτική προς την κυβέρνηση δεν «νομιμοποιεί» τις τουρκικές αξιώσεις. Αντιθέτως, απαιτεί από την εκτελεστική εξουσία να υπηρετεί αποτελεσματικότερα τα ελληνικά συμφέροντα. Η χώρα χρειάζεται διπλωματία που να προλαμβάνει, όχι απλώς να σχολιάζει, αλλά και αξιόμαχες, αξιόπιστες υπηρεσίες πληροφοριών που να συλλέγουν, να αξιολογούν και να διαβιβάζουν εγκαίρως στην πολιτική ηγεσία τις κρίσιμες πληροφορίες. Όπως υπενθύμιζε ο Σουν Τσου, «η γνώση της κατάστασης του αντιπάλου μπορεί να αποκτηθεί μόνο από ανθρώπους» (Η Τέχνη του Πολέμου, κεφ. XIII, ελεύθερη απόδοση). Η έγκαιρη πληροφόρηση, όμως, έχει αξία μόνο όταν οδηγεί σε έγκαιρες αποφάσεις. Τα δικαιώματα προστατεύονται με το δίκαιο, αλλά κατοχυρώνονται πολιτικά με συνεχή παρουσία, συνέπεια και αποτελέσματα.