Ο άγνωστος «κόκκινος» χάρτης των ΗΠΑ

Του Κώστα Αγγελάκη*

Η άλλη Αμερική που δεν εμφανίζεται στους πολιτικούς χάρτες

Όταν στην Ελλάδα γίνεται συζήτηση για την αμερικανική πολιτική σκηνή, η ανάλυση σχεδόν πάντοτε περιορίζεται στην αντιπαράθεση Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων. Ο Ντόναλντ Τραμπ, οι Δημοκρατικοί, οι εσωκομματικές αντιπαραθέσεις στην Ουάσιγκτον και οι προεδρικές εκλογές μονοπωλούν το ενδιαφέρον.

Ωστόσο, πίσω από αυτή την εικόνα υπάρχει ένας ολόκληρος πολιτικός κόσμος, με ιστορία που ξεπερνά τον έναν αιώνα. Η αμερικανική κομμουνιστική, σοσιαλιστική και ριζοσπαστική Αριστερά. Περιλαμβάνει ιστορικά κομμουνιστικά κόμματα, μαρξιστικές-λενινιστικές οργανώσεις, τροτσκιστικά ρεύματα, δημοκρατικούς σοσιαλιστές, εργατικά δίκτυα, φοιτητικές οργανώσεις και πολιτικούς που επιδιώκουν να κατακτήσουν θέσεις εξουσίας μέσα από το ίδιο το αμερικανικό πολιτικό σύστημα.

Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στην ιδεολογική τους ταυτότητα, αλλά κυρίως στις διαφορές τους. Για ορισμένους, η στρατηγική είναι η σταδιακή κατάκτηση πολιτικών θέσεων μέσα από τις προκριματικές εκλογές του Δημοκρατικού Κόμματος. Για άλλους, το Δημοκρατικό Κόμμα αποτελεί έναν από τους δύο βασικούς πυλώνες του αμερικανικού πολιτικού συστήματος και δεν μπορεί να αποτελέσει όχημα σοσιαλιστικού μετασχηματισμού. Για άλλους, το κέντρο βάρους βρίσκεται στην αντίθεση προς την αμερικανική διεθνή πολιτική, το ΝΑΤΟ και τις στρατιωτικές επεμβάσεις.

Το F2News.gr χαρτογραφεί αυτό το πολιτικό σύμπαν, από τις απαρχές του αμερικανικού κομμουνιστικού κινήματος μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026.

Το εκλογικό «παρών» της Κομμουνιστικής Αριστεράς στις εκλογές

Στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές, η ριζοσπαστική αριστερά ακολούθησε δύο εντελώς διαφορετικούς δρόμους.

Το ιστορικό Κομμουνιστικό Κόμμα των ΗΠΑ (CPUSA - Communist Party USA) απείχε για ακόμα μία φορά από την αυτόνομη διεκδίκηση της προεδρίας. Ακολουθώντας μια παράδοση δεκαετιών, το CPUSA επιλέγει να μην «σπαταλά» δυνάμεις σε αυτόνομα προεδρικά ψηφοδέλτια. Στρέφει την προσοχή του στην υποστήριξη ευρύτερων προοδευτικών ή εργατικών συνασπισμών, με βασικό στόχο το μπλοκάρισμα της ανόδου της ακροδεξιάς, θεωρώντας τη συσπείρωση αυτή ως «αναγκαίο κακό».

Αντίθετα, το Κόμμα για τον Σοσιαλισμό και την Απελευθέρωση (PSL - Party for Socialism and Liberation) επέλεξε την κατάμετωπη εκλογική σύγκρουση, πιστεύοντας στη χρήση των αστικών εκλογών ως πλατφόρμα για τη διάδοση των σοσιαλιστικών ιδεών. Με υποψήφια πρόεδρο την Κλαούντια Ντε λα Κρουζ (Claudia De la Cruz) και αντιπρόεδρο την Καρίνα Γκαρσία (Karina Garcia), το PSL  πέτυχε μια ιστορική καταγραφή, συγκεντρώνοντας 166.175 ψήφους σε εθνικό επίπεδο (ποσοστό 0,11%).

Κομμουνιστικό Κόμμα των ΗΠΑ (CPUSA) - Ένας αιώνας πολιτικής διαδρομής

Το Communist Party USA (CPUSA) ιδρύθηκε το 1919, στον απόηχο της Ρωσικής Επανάστασης του 1917 και της διάσπασης του αμερικανικού σοσιαλιστικού κινήματος. Από την αρχή επιδίωξε να οργανώσει στις ΗΠΑ ένα πολιτικό κίνημα βασισμένο στον μαρξισμό και τον λενινισμό. Η επίσημη ιστορική παρουσίαση του κόμματος συνδέει τη δράση του με τους αγώνες για τα εργατικά δικαιώματα, την ισότητα των γυναικών και την αντιμετώπιση των φυλετικών διακρίσεων.

Η δεκαετία του 1930 και η εργατική οργάνωση

Η Μεγάλη Ύφεση του 1929 δημιούργησε συνθήκες κοινωνικής και οικονομικής αναταραχής. Η ανεργία, η φτώχεια και οι εργατικές κινητοποιήσεις έδωσαν στο CPUSA τη δυνατότητα να αποκτήσει σημαντική παρουσία σε συνδικάτα, κινήματα ανέργων και αντιρατσιστικές εκστρατείες. Ιδιαίτερη θέση στη μνήμη του κινήματος κατέχει η υπόθεση των Scottsboro Boys, στην οποία κομμουνιστές ακτιβιστές και νομικοί συνέβαλαν στην εκστρατεία υπεράσπισης εννέα νεαρών Αφροαμερικανών που καταδικάστηκαν σε μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη δίκη στην Αλαμπάμα.

Στη δεκαετία του 1930

Υπό την ηγεσία του Ερλ Μπράουντερ, το κόμμα υιοθέτησε το σύνθημα «Ο Κομμουνισμός είναι ο Αμερικανισμός του 20ού αιώνα», στηρίζοντας πολλές από τις μεταρρυθμίσεις του New Deal του Ρούζβελτ.

Το κόμμα υποστήριξε την πολιτική των ευρύτερων αντιφασιστικών συμμαχιών και, σε διάφορες φάσεις, συνεργάστηκε με δυνάμεις που υποστήριζαν τις μεταρρυθμίσεις του New Deal του Franklin D. Roosevelt. Η τακτική αυτή δεν σήμαινε ότι το CPUSA εγκατέλειψε την κομμουνιστική του ταυτότητα. Αποτύπωνε την επιλογή του να συμμετέχει σε ευρύτερα μέτωπα.

Ο Ψυχρός Πόλεμος, ο Μακαρθισμός και οι διώξεις

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου, το κόμμα τέθηκε ουσιαστικά εκτός νόμου. Μέλη του φυλακίστηκαν, έχασαν τις δουλειές τους και διώχθηκαν άγρια κατά την περίοδο του «Κόκκινου Τρόμου» (Red Scare) και των ανακρίσεων του Μακάρθι. Το FBI έθεσε σε εφαρμογή το διαβόητο πρόγραμμα COINTREAU, διεισδύοντας μαζικά στο CPUSA με μυστικούς πράκτορες, σε βαθμό που τη δεκαετία του '50 ένα σημαντικό ποσοστό των μελών που πλήρωναν συνδρομές ήταν στην πραγματικότητα πληροφοριοδότες.

Πιο αναλυτικά μετά τον Β΄ΠΠ, η έναρξη του Ψυχρού Πολέμου άλλαξε ριζικά το πολιτικό περιβάλλον. Το CPUSA βρέθηκε στο επίκεντρο αντικομμουνιστικών διώξεων, ανακρίσεων, δικαστικών υποθέσεων, απολύσεων και κοινωνικού αποκλεισμού. Ο Γερουσιαστής Joseph McCarthy έγινε το πιο γνωστό πρόσωπο μιας ευρύτερης περιόδου αντικομμουνιστικής εκστρατείας, η οποία είχε αρχίσει πριν από την κορύφωση της δικής του πολιτικής επιρροής.

Το 1954 ψηφίστηκε ο Communist Control Act, που επιδίωξε να περιορίσει δραστικά τη νομική και πολιτική υπόσταση του κόμματος. Η ακριβής νομική ιστορία είναι πιο σύνθετη από τη διατύπωση ότι το CPUSA «τέθηκε απλώς εκτός νόμου». Η εφαρμογή των σχετικών διατάξεων συνάντησε συνταγματικά και δικαστικά εμπόδια.

Η επιχείρηση COINTELPRO

Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια αυτής της περιόδου είναι το COINTELPRO (Counterintelligence Program). Σύμφωνα με το ίδιο το FBI, το πρόγραμμα εγκρίθηκε το 1956 και αρχικά επικεντρώθηκε στη διατάραξη της δράσης του Communist Party USA. Το 1961 επεκτάθηκε στο Socialist Workers Party, ενώ αργότερα συμπεριέλαβε και άλλες οργανώσεις, μεταξύ των οποίων την Ku Klux Klan και τους Black Panthers.

Οι πρακτικές περιλάμβαναν διείσδυση πρακτόρων, προσπάθειες πρόκλησης εσωτερικών συγκρούσεων και επιχειρήσεις δυσφήμησης. Η διάρρηξη γραφείου του FBI στο Media της Πενσιλβάνια το 1971 οδήγησε στη διαρροή εγγράφων και στην αποκάλυψη πλευρών του προγράμματος. Το FBI αναγνωρίζει ότι ορισμένες τακτικές ξεπέρασαν τα όρια, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου υπήρχαν ελάχιστα ή καθόλου στοιχεία παράνομης δράσης.

Η σχέση με τη Σοβιετική Ένωση - Το κεφάλαιο της χρηματοδότησης

Η οικονομική σχέση του CPUSA με τη Σοβιετική Ένωση είναι ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα και τεκμηριωμένα κεφάλαια της ιστορίας του. Μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η πρόσβαση σε σοβιετικά αρχεία επέτρεψε στους ιστορικούς να εξετάσουν έγγραφα για τη χρηματοδότηση κομμουνιστικών κομμάτων στο εξωτερικό.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι απόφαση του Πολιτικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΣΕ, με ημερομηνία 29 Δεκεμβρίου 1980, η οποία προέβλεπε οικονομική βοήθεια για το 1981. Στο έγγραφο αναφέρονται 2 εκατομμύρια δολάρια για το Κομμουνιστικό Κόμμα των ΗΠΑ, 700.000 δολάρια για το ΚΚΕ και 300.000 δολάρια για το ΑΚΕΛ, μεταξύ άλλων ενισχύσεων προς συνολικά 57 κόμματα και κινήματα.

Η αναφορά έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ελληνικό και κυπριακό κοινό. Στο ίδιο αρχειακό πλαίσιο εμφανίζονται το αμερικανικό CPUSA, το ΚΚΕ και το ΑΚΕΛ. Το έγγραφο τεκμηριώνει συγκεκριμένη σοβιετική οικονομική ενίσχυση για το 1981. Δεν αρκεί, από μόνο του, για να περιγράψει κάθε πτυχή των σχέσεων αυτών των κομμάτων ή να συναγάγει ότι οι σημερινές οργανώσεις λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.

Ο Gus Hall και η κρίση μετά το 1991

Ο Gus Hall υπήρξε ηγετική μορφή του CPUSA από το 1959 έως το 2000. Κατά τη διάρκεια της μακράς ηγεσίας του, το κόμμα διατήρησε στενή πολιτική και ιδεολογική σχέση με τη Σοβιετική Ένωση. Οι κρίσεις στην Ουγγαρία το 1956, στην Τσεχοσλοβακία το 1968 και στο Αφγανιστάν το 1979 ανέδειξαν τις αντιφάσεις που αντιμετώπιζαν τα κομμουνιστικά κόμματα όταν καλούνταν να τοποθετηθούν απέναντι στις αποφάσεις της Μόσχας.

Η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 στέρησε από το CPUSA τον βασικό διεθνή πολιτικό και οικονομικό του υποστηρικτή και επιτάχυνε την οργανωτική και ιδεολογική αναδιάταξή του. Το κόμμα εξακολουθεί να λειτουργεί στις ΗΠΑ, με έμφαση σε εργατικά, κοινωνικά και αντιρατσιστικά ζητήματα, όπως αναφέρει και το σημερινό πρόγραμμά του.

Η Κρίση και η Ευθυγράμμιση

Η αποκάλυψη των εγκλημάτων του Στάλιν από τον Χρουτσώφ το 1956 και η σοβιετική εισβολή στην Ουγγαρία προκάλεσαν μαζικές αποχωρήσεις μελών. Για δεκαετίες (1959–2000), το κόμμα ιδιοποιήθηκε από τον Γκας Χολ, διατηρώντας μια αυστηρά ορθόδοξη, φιλοσοβιετική γραμμή. Υποστήριξε όλες τις μεγάλες αποφάσεις της ΕΣΣΔ (όπως την επέμβαση στην Τσεχοσλοβακία το 1968 και στο Αφγανιστάν το 1979), γεγονός που το απομόνωσε από τα νέα ριζοσπαστικά κινήματα της δεκαετίας του '60 (New Left).

Party for Socialism and Liberation (PSL) - Η αυτόνομη επαναστατική επιλογή

Το Party for Socialism and Liberation (PSL) ιδρύθηκε το 2004 από στελέχη που αποχώρησαν από το Workers World Party (WWP). Η προέλευσή του εντάσσεται στις διασπάσεις και ανασυνθέσεις της αμερικανικής μαρξιστικής Αριστεράς.

Ένα κόμμα που είχε ιδρυθεί το 1959 μετά από διάσπαση του τροτσκιστικού κινήματος. Τον Ιούνιο του 2004, η οργάνωση του WWP στο Σαν Φρανσίσκο αποχώρησε λόγω στρατηγικών και οργανωτικών διαφωνιών, ιδρύοντας το PSL.

Το PSL αυτοπροσδιορίζεται ως μαρξιστικό-λενινιστικό κόμμα και προβάλλει την ανάγκη ανεξάρτητης σοσιαλιστικής πολιτικής οργάνωσης.

Στο επίκεντρο της πολιτικής του βρίσκονται η αντίθεση στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, η κριτική στις στρατιωτικές επεμβάσεις και στις οικονομικές κυρώσεις, η εργατική οργάνωση και η υπεράσπιση κινημάτων που θεωρεί ότι αντιστέκονται στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Σε αντίθεση με τη στρατηγική τμημάτων του DSA και του CPUSA, το PSL απορρίπτει την εκλογική ενσωμάτωση στο Δημοκρατικό Κόμμα ως βασικό δρόμο πολιτικής αλλαγής.

Η Θεωρία της «Υπεράσπισης του Σοσιαλιστικού Στρατοπέδου»

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ιδρυτές του PSL διαφοροποιήθηκαν τόσο από τους παραδοσιακούς τροτσκιστές όσο και από το CPUSA. Ανέπτυξαν τη θεωρία ότι, παρά τα λάθη ή τη γραφειοκρατία της ΕΣΣΔ και της Κίνας, τα κράτη αυτά παρέμεναν εργατικά κράτη που έπρεπε να υποστηριχθούν απέναντι στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Υποστήριξαν σθεναρά τη Σοβιετική Ένωση στην καταστολή της Ουγγρικής Εξέγερσης (1956) και της Άνοιξης της Πράγας (1968), θεωρώντας τις κινήσεις αυτές ως «αντεπαναστάσεις» υποκινούμενες από τη Δύση.

Η Claudia De la Cruz στις προεδρικές εκλογές του 2024

Στις προεδρικές εκλογές της 5ης Νοεμβρίου 2024, το PSL κατέβασε την Claudia De la Cruz για την προεδρία και την Karina Garcia για την αντιπροεδρία. Σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα που συγκέντρωσε η Ομοσπονδιακή Εκλογική Επιτροπή (FEC) από τις Πολιτειακές Εκλογικές Αρχές, η De la Cruz έλαβε 166.175 ψήφους, δηλαδή 0,11% σε εθνικό επίπεδο. Πρόκειται για την καλύτερη εκλογική επίδοση ρητά σοσιαλιστικού/κομμουνιστικού ψηφοδελτίου στις ΗΠΑ από τις εκλογές του 1936.

Το αποτέλεσμα δεν την έφερε κοντά στη διεκδίκηση της προεδρίας, είχε όμως πολιτική και οργανωτική σημασία για την προβολή του PSL. Η καμπάνια της έθεσε στο επίκεντρο την ανεξάρτητη σοσιαλιστική υποψηφιότητα, την κριτική στο οικονομικό σύστημα και την αντίθεση στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Ρωσία, Κίνα, Ουκρανία, και Παλαιστίνη - Οι διεθνείς διαφορές

Η διεθνής πολιτική αποτελεί βασικό πεδίο διαφοροποίησης των αμερικανικών αριστερών οργανώσεων. Το CPUSA έχει δηλώσει επισήμως ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ήταν λανθασμένη και παραβίασε το Διεθνές Δίκαιο. Ταυτόχρονα, ασκεί κριτική στην επέκταση του ΝΑΤΟ και στην αμερικανική πολιτική, ενώ υποστηρίζει την ειρήνη και την αλληλεγγύη προς τους εργαζομένους και τους λαούς και των δύο χωρών.

Το PSL δίνει μεγαλύτερο βάρος στην ευθύνη των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ για την κλιμάκωση της σύγκρουσης. Η θέση του έχει προκαλέσει κριτική από άλλες αριστερές και σοσιαλιστικές οργανώσεις, οι οποίες θεωρούν ότι η συγκεκριμένη ανάλυση υποβαθμίζει τη ρωσική ευθύνη και το δικαίωμα της Ουκρανίας στην αυτοάμυνα. Για να αποδοθεί με ακρίβεια η θέση του PSL, πρέπει να διαβάζεται η δική του αρθρογραφία και όχι μόνο οι επικρίσεις των αντιπάλων του.

Στην Κίνα, την Κούβα και τη Βενεζουέλα, οι οργανώσεις αυτές ασκούν κριτική στις αμερικανικές κυρώσεις και στις απόπειρες αλλαγής καθεστώτος, αλλά δεν έχουν ταυτόσημες θεωρητικές προσεγγίσεις για τον χαρακτήρα των συγκεκριμένων κρατών. Η υποστήριξη στην άρση κυρώσεων δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με πλήρη ταύτιση με κάθε εσωτερική πολιτική αυτών των κυβερνήσεων.

Η Παλαιστίνη έχει εξελιχθεί σε σημαντικό πεδίο κινητοποίησης, ιδίως μετά την 7η Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο στη Γάζα. Το PSL συμμετείχε σε κινητοποιήσεις και καμπάνιες αλληλεγγύης, ενώ στο DSA το ζήτημα προκάλεσε έντονες εσωτερικές συζητήσεις για τη στάση των εκλεγμένων στελεχών του απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ.

Εσωτερική Πολιτική: Από το πεζοδρόμιο μέχρι το Κογκρέσο

Στην εσωτερική πολιτική σκηνή των ΗΠΑ, η σύγκρουση μεταφέρεται στον τρόπο παρέμβασης στα κοινωνικά κινήματα και την εργατική τάξη:

• CPUSA: Εστιάζει στη θεσμική εργασία μέσα στα επίσημα, μεγάλα συνδικάτα της χώρας (AFL-CIO), προσπαθώντας να ενισχύσει την ταξική συνείδηση των εργατών και να συνδέσει τους αγώνες με την ανάγκη να ηττηθούν οι Ρεπουμπλικάνοι.
• PSL: Λειτουργεί ως «κόμμα δρόμου» και ακτιβισμού. Πρωτοστατεί στην οργάνωση νέων, ανεξάρτητων εργατικών σωματείων (π.χ. σε μεγάλες αλυσίδες τεχνολογίας ή εστίασης) και συνδέει άμεσα τις απεργίες με τις ριζοσπαστικές φοιτητικές κινητοποιήσεις, τις καταλήψεις και τις πορείες αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη. Για το PSL, οι Δημοκρατικοί είναι εξίσου εχθροί της εργατικής τάξης με τους Ρεπουμπλικάνους.

Democratic Socialists of America (DSA) - Αλλαγή μέσα από τους Θεσμούς

Οι Democratic Socialists of America είναι μια ευρεία σοσιαλιστική οργάνωση και όχι ένα παραδοσιακό κομμουνιστικό κόμμα. Στο εσωτερικό της συνυπάρχουν διαφορετικά ρεύματα, από δημοκρατικούς σοσιαλιστές έως πιο ριζοσπαστικές αντικαπιταλιστικές τάσεις. Η ανάπτυξή της επιταχύνθηκε μετά την προεδρική εκστρατεία του Bernie Sanders το 2016, παρότι ο ίδιος δεν είναι μέλος της οργάνωσης. 

Κατά πολλούς η πιο επιτυχημένη εκδοχή της «εντός των τειχών» αριστεράς εκπροσωπείται από τους Δημοκρατικούς Σοσιαλιστές της Αμερικής (DSA). Η οργάνωση αυτή, που γιγαντώθηκε μετά τις καμπάνιες του Μπέρνι Σάντερς, αξιοποιεί τις εσωκομματικές προκριματικές εκλογές (primaries) των Δημοκρατικών για να εκλέξει δικά της στελέχη.

Το DSA υποστηρίζει πολιτικές όπως η καθολική πρόσβαση στην υγεία, η ενίσχυση των συνδικάτων, η φορολόγηση των υψηλών εισοδημάτων και περιουσιών, η αντιμετώπιση των οικονομικών ανισοτήτων και η κλιματική πολιτική. Η ιδιαίτερη στρατηγική του είναι η συμμετοχή στις προκριματικές εκλογές του Δημοκρατικού Κόμματος, με στόχο την εκλογή υποψηφίων που αυτοπροσδιορίζονται ως δημοκρατικοί σοσιαλιστές. 

Με αυτή τη στρατηγική, η Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) κατάφερε να κερδίσει έδρες στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, ανατρέποντας κατεστημένους συντηρητικούς Δημοκρατικούς στη Νέα Υόρκη. Η τακτική αυτή βέβαια προκαλεί θύελλα αντιδράσεων. Οι «καθαρόαιμοι» μαρξιστές-λενινιστές του PSL αλλά και οι παραδοσιακοί τροτσκιστές του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος (SWP)κατηγορούν την AOC και το DSA για πλήρη ενσωμάτωση στο αστικό σύστημα, θεωρώντας το Δημοκρατικό Κόμμα ως το «νεκροταφείο των κοινωνικών κινημάτων».

Alexandria Ocasio-Cortez και οι εσωτερικές αντιφάσεις

Η Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) έγινε ευρύτερα γνωστή το 2018, όταν νίκησε στις προκριματικές εκλογές του Δημοκρατικού Κόμματος τον Joe Crowley, έναν από τους ισχυρότερους τότε Δημοκρατικούς στη Νέα Υόρκη. Η εκλογική της πορεία ανέδειξε τη δυνατότητα μιας υποψηφιότητας με σοσιαλιστική ταυτότητα να διεκδικήσει και να κερδίσει έδρα στο Κογκρέσο μέσα από τις διαδικασίες των Δημοκρατικών.

Η σχέση της με το DSA, ωστόσο, δεν είναι χωρίς εντάσεις. Τον Ιούνιο του 2024 η εθνική Πολιτική Επιτροπή του DSA ενέκρινε υπό όρους την υποστήριξή της, θέτοντας απαιτήσεις σχετικά με τη στρατιωτική χρηματοδότηση προς το Ισραήλ, το BDS και τη συμμετοχή της σε εσωτερική επιτροπή της οργάνωσης. Στις 10 Ιουλίου 2024, η εθνική ηγεσία ανακοίνωσε ότι αποσύρει την υπό όρους υποστήριξη, έπειτα από αίτημα του παραρτήματος της Νέας Υόρκης. Το τοπικό παράρτημα συνέχισε να την υποστηρίζει.

Το περιστατικό φανερώνει τις δυσκολίες μιας οργάνωσης που επιδιώκει να διατηρεί ιδεολογικά κριτήρια για τους εκλεγμένους εκπροσώπους της, ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί μέσα σε ένα ευρύτερο κόμμα με διαφορετικές εκλογικές και πολιτικές πιέσεις.

Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026 - Νέα κοινοβουλευτική παρουσία

Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026 προσθέτουν ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της αμερικανικής Αριστεράς. Σύμφωνα με τα εθνικά αποτελέσματα που μετέδωσε το Associated Press, οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, ενώ κατέγραψαν σημαντικά κέρδη και σε πολιτειακό επίπεδο. Η πολιτική σημασία του αποτελέσματος είναι ευρύτερη από την Αριστερά, καθώς αναδιαμορφώνει τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς για το υπόλοιπο της προεδρικής θητείας.

Για το DSA, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η επίσημη εκλογική πλατφόρμα καταγραφής των υποψηφίων του. Στις καταχωρίσεις της περιλαμβάνονται 257 εκλογικές αναμετρήσεις σε ομοσπονδιακό, πολιτειακό, κομητειακό, δημοτικό και εκπαιδευτικό επίπεδο, καθώς και πρωτοβουλίες ψηφοδελτίου. Ο αριθμός αυτός αφορά αναμετρήσεις που παρακολουθεί ο οργανισμός και δεν πρέπει να συγχέεται με αριθμό νικών.

Μεταξύ των υποψηφίων που εμφανίζονται ως νικητές στον εκλογικό πίνακα του DSA είναι ο Chris Rabb στην 3η περιφέρεια της Πενσιλβάνια, η Rashida Tlaib στη 12η περιφέρεια του Μίσιγκαν, ο Donavan McKinney στη 13η περιφέρεια του Μίσιγκαν, η Melat Kiros στην 1η περιφέρεια του Κολοράντο και η Angela Gonzales-Torres στην 34η περιφέρεια της Καλιφόρνιας. Ο πίνακας καταγράφει επίσης νίκες σε πολιτειακά κοινοβούλια και τοπικές εκλογές.

Η σημασία αυτών των αποτελεσμάτων δεν βρίσκεται μόνο στα πρόσωπα. Βρίσκεται στο γεγονός ότι η σοσιαλιστική πολιτική ταυτότητα αποκτά κοινοβουλευτική και τοπική εκπροσώπηση μέσα από διαφορετικές εκλογικές περιφέρειες. Χρειάζεται, ωστόσο, διάκριση ανάμεσα σε υποψηφίους που είναι μέλη του DSA, υποψηφίους που έχουν λάβει επίσημη υποστήριξη της οργάνωσης και πολιτικούς που απλώς υιοθετούν ορισμένες από τις θέσεις της.

Η εκλογική στρατηγική του DSA διαφέρει από εκείνη του PSL. Το πρώτο αξιοποιεί τις προκριματικές εκλογές και τις εκλογικές υποδομές των Δημοκρατικών. Το δεύτερο επιδιώκει αυτόνομη σοσιαλιστική παρουσία. Το CPUSA, από την πλευρά του, δίνει έμφαση σε ευρύτερες συμμαχίες και στην κινητοποίηση εργατικών και κοινωνικών δυνάμεων. Οι διαφορές αυτές δεν είναι απλώς οργανωτικές. Αντανακλούν διαφορετικές θεωρίες για το πώς μπορεί να επιτευχθεί πολιτική αλλαγή στις ΗΠΑ.

Οι Τροτσκιστές και το Socialist Workers Party (SWP)

Το Socialist Workers Party (SWP) συγκροτήθηκε το 1938 και προήλθε από την τροτσκιστική παράδοση της Communist League of America. Η ιδεολογική του ταυτότητα συνδέεται με τη θεωρία της διαρκούς επανάστασης και την κριτική στον σταλινισμό και στη γραφειοκρατικοποίηση της Σοβιετικής Ένωσης.

Το Workers World Party αποχώρησε από το SWP το 1959, ύστερα από διαφωνίες για την εκτίμηση της Σοβιετικής Ένωσης και της ουγγρικής εξέγερσης του 1956. Από το WWP προήλθε αργότερα το PSL. Η γενεαλογία αυτή δείχνει ότι οι σημερινές οργανώσεις δεν είναι απλώς διαφορετικές ονομασίες της ίδιας παράδοσης. Προέρχονται από διαδοχικές διασπάσεις και αντιπαραθέσεις για το Κράτος, την Επανάσταση, τη Δημοκρατία και τον διεθνή συσχετισμό δυνάμεων.

Οι πολιτικές θέσεις του SWP για εργατικά, φυλετικά και κοινωνικά ζητήματα πρέπει να εξετάζονται από τα δικά του κείμενα. Δεν είναι ακριβές να συνοψίζεται η στάση του με τον ισχυρισμό κάποιων αναλυτών ότι θεωρεί πως οι φυλετικές διακρίσεις ή τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ θα λυθούν αυτόματα μέσω της ταξικής πάλης.

Η Ιδεολογική Σύγκρουση: Τροτσκιστές (SWP) εναντίον Μαρξιστών-Λενινιστών (PSL / CPUSA)

Η διάσπαση ανάμεσα στο Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (SWP) —το παραδοσιακό τροτσκιστικό κόμμα που ιδρύθηκε τη δεκαετία του '30 από στελέχη που διαγράφηκαν από το CPUSA λόγω υποστήριξης του Λέον Τρότσκι— και τις μαρξιστικές-λενινιστικές δυνάμεις είναι βαθιά:

1.    Ηγεσία και Κράτος: Το SWP καταγγέλλει τον σταλινισμό, θεωρούσε την ΕΣΣΔ «εκφυλισμένο εργατικό κράτος» και σήμερα ασκεί έντονη κριτική στην Κίνα και την Κούβα. Αντίθετα, PSL και CPUSA προτάσσουν την «υπεράσπιση του σοσιαλιστικού στρατοπέδου» απέναντι στις πιέσεις των ΗΠΑ.

2.    Εκλογική Τακτική: Το SWP εστιάζονταν σχεδόν αποκλειστικά στους παραδοσιακούς βιομηχανικούς εργάτες (ανθρακωρύχους, εργάτες εργοστασίων), εκδίδοντας την ιστορική εφημερίδα The Militant. Το PSL επενδύει μαζικά στα πανεπιστημιακά κινήματα, ενώ το CPUSA επιλέγει τις συμμαχίες με τα μεγάλα συνδικάτα.

3.    Κονωνική Ατζέντα: Το SWP πιστεύει ότι οι φυλετικές διακρίσεις ή τα ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα θα λυθούν αυτόματα μέσω της ταξικής πάλης, αποφεύγοντας τη σύγχρονη «woke» ατζέντα. Το PSL θεωρεί ότι ο αντιρατσισμός (BLM) και τα δικαιώματα των μειονοτήτων είναι αναπόσπαστο κομμάτι της επανάστασης (διαθεματικότητα).

Η ελληνική διάσταση - ΚΚΕ, ΠΑΜΕ, Βάσεις και Κυπριακό

Η ιστορική σχέση του CPUSA με το ΚΚΕ εντάσσεται στο πλαίσιο του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και των συναντήσεων κομμουνιστικών και εργατικών κομμάτων. Η συμμετοχή σε διεθνή δίκτυα, όπως οι συναντήσεις που συνδέονται με το Solidnet, αποτελεί ένα από τα πεδία πολιτικής επικοινωνίας. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι δύο οργανώσεις έχουν ταυτόσημη στρατηγική.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ιδεολογική απόσταση. Το ΚΚΕ ασκεί έντονη κριτική στην τακτική του CPUSA να υποστηρίζει εμμέσως το Δημοκρατικό Κόμμα, χαρακτηρίζοντάς την ως «οπορτουνιστική». Το CPUSA, αν και στηρίζει τους εργατικούς αγώνες του ΠΑΜΕ, θεωρεί τη γραμμή του ΚΚΕ υπερβολικά δογματική. Το PSL προσεγγίζει την Ελλάδα κυρίως γεωπολιτικά, ασκώντας σκληρή κριτική για την παραχώρηση των αμερικανικών βάσεων (Σούδα, Αλεξανδρούπολη), τις οποίες χαρακτηρίζει ορμητήρια του ιμπεριαλισμού.

Το ΚΚΕ διατηρεί αυτοτελή πολιτική γραμμή και ασκεί κριτική στις επιλογές κομμάτων που συνεργάζονται εκλογικά με τους Δημοκρατικούς στις ΗΠΑ. Το CPUSA, από την άλλη πλευρά, θεωρεί ότι οι ευρύτερες πολιτικές συμμαχίες μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της δεξιάς και στην προώθηση εργατικών και κοινωνικών διεκδικήσεων. Οι διαφορές αυτές πρέπει να τεκμηριώνονται με συγκεκριμένες ανακοινώσεις των δύο κομμάτων και όχι να παρουσιάζονται από αναλυτές ως αμοιβαίες επίσημες καταγγελίες χωρίς παραπομπή.

Οι αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ελλάδα

Η Σούδα στην Κρήτη και η Αλεξανδρούπολη έχουν ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία για τις αμερικανικές και νατοϊκές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο, στα Βαλκάνια και στην ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Οι αντιιμπεριαλιστικές οργανώσεις εντάσσουν την παρουσία τους στη γενικότερη κριτική τους για τις αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο εξωτερικό.

Για την Ελλάδα, το ζήτημα συνδέεται με την εξωτερική πολιτική, τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον, τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ και τη συζήτηση για τον ρόλο της χώρας στις περιφερειακές κρίσεις.

Το Κυπριακό

Η Κύπρος αποτελεί σημείο αναφοράς για την κυπριακή Αριστερά και το ΑΚΕΛ, ιδίως ως προς την τουρκική εισβολή του 1974, τη συνεχιζόμενη κατοχή του βόρειου τμήματος του νησιού και την παρουσία ξένων στρατευμάτων και βάσεων. 

Τόσο το CPUSA όσο και το PSL διατηρούν σταθερή θέση για την Κύπρο, ευθυγραμμισμένα με την κυπριακή αριστερά (ΑΚΕΛ). Καταδικάζουν την τουρκική κατοχή του βόρειου τμήματος του νησιού, ζητούν την πλήρη αποχώρηση όλων των ξένων στρατευμάτων και των βρετανικών βάσεων, και υποστηρίζουν μια λύση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας χωρίς ξένους εγγυητές.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να αποδίδονται αυτομάτως στο CPUSA ή στο PSL όλες οι θέσεις του ΑΚΕΛ. Για να καταγραφούν με ακρίβεια οι θέσεις τους από τους αναλυτές, σχετικά με τη διζωνική δικοινοτική Ομοσπονδία, τις εγγυήσεις ή τις βρετανικές βάσεις απαιτούνται συγκεκριμένα επίσημα κείμενα.

Πώς χρηματοδοτούνται σήμερα οι οργανώσεις;

Η σημερινή χρηματοδότηση των αμερικανικών σοσιαλιστικών και κομμουνιστικών οργανώσεων δεν πρέπει να συγχέεται με τις ιστορικές σοβιετικές ενισχύσεις. Το CPUSA αναφέρει ότι στηρίζεται σε δωρεές υποστηρικτών και συνδρομές μελών και δηλώνει ότι δεν λαμβάνει εταιρικές χορηγίες ή επιχορηγήσεις. Το DSA και άλλες οργανώσεις χρησιμοποιούν συνδρομές, μικρές δωρεές, διαδικτυακές καμπάνιες και τοπικές πρωτοβουλίες.

Παράλληλα, στις ΗΠΑ χρειάζεται διάκριση ανάμεσα στα οικονομικά μιας οργάνωσης, στα οικονομικά της εκλογικής επιτροπής ενός υποψηφίου και στις ανεξάρτητες πολιτικές επιτροπές (PACs). Οι κανόνες δημοσιοποίησης και χρηματοδότησης διαφέρουν ανάλογα με τη νομική μορφή και τη δραστηριότητα. Επομένως, δεν είναι ακριβές να διατυπώνεται γενικά ότι όλα τα αριστερά κόμματα δεν δέχονται ποτέ χρήματα από PACs ή άλλους εξωτερικούς φορείς χωρίς έλεγχο των οικονομικών καταθέσεων κάθε οργανισμού.

Οι οργανώσεις νεολαίας

Η νεολαία αποτελεί σημαντικό πεδίο δράσης. Το CPUSA συνδέεται με την Young Communist League USA, το DSA με την Young Democratic Socialists of America (YDSA), ενώ το PSL αναπτύσσει φοιτητικούς και νεολαιίστικους πυρήνες μέσα από το δίκτυο Liberation. Οι οργανώσεις αυτές δραστηριοποιούνται σε Πανεπιστήμια, χώρους εργασίας και κοινωνικά κινήματα.

Στα θέματα που προβάλλουν περιλαμβάνονται τα φοιτητικά χρέη, η πρόσβαση στη δημόσια εκπαίδευση, η συνδικαλιστική οργάνωση, η κλιματική πολιτική, τα δικαιώματα των μειονοτήτων και η αντίθεση στις στρατιωτικές επεμβάσεις. Η παρουσία τους στις πανεπιστημιακές κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών, ιδιαίτερα για την Παλαιστίνη, έφερε την αμερικανική ριζοσπαστική Αριστερά ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.

Πιο αναλυτικά οι Οργανώσεις Νεολαίας

• Young Communist League USA (YCL-USA): Η επίσημη πτέρυγα νεολαίας του CPUSA. Επικεντρώνεται στη δημιουργία ενός μαζικού αντιφασιστικού μετώπου νεολαίας απέναντι στο κίνημα MAGA. Είναι μέλος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Δημοκρατικών Νεολαιών (ΠΟΔΝ).
• Young Socialists / Liberation Youth (PSL): Οι φοιτητικοί πυρήνες του PSL στα πανεπιστήμια. Έχουν ανοιχτά επαναστατική και αντιιμπεριαλιστική κατεύθυνση, απορρίπτοντας κάθε συμμαχία με τους Δημοκρατικούς και πρωτοστατώντας στις πρόσφατες καταλήψεις για την Παλαιστίνη.
• Young Democratic Socialists of America (YDSA): Η νεολαία του DSA. Έχει τεράστια παρουσία στα κολέγια, εστιάζοντας σε καμπάνιες για τη διαγραφή των φοιτητικών χρεών, την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης (Green New Deal) και την εργατική οργάνωση των νέων στα Starbucks.

Το μεγάλο ερώτημα: Μπορεί να υπάρξει σοσιαλιστική δύναμη έξω από τους Δημοκρατικούς;

Η αμερικανική εκλογική πραγματικότητα ευνοεί παραδοσιακά τον δικομματισμό. Το σύστημα των μονοεδρικών περιφερειών, η εκλογή Προέδρου και τα εμπόδια πρόσβασης στα ψηφοδέλτια δυσκολεύουν την ανάπτυξη τρίτων κομμάτων. Το DSA επιχειρεί να αξιοποιήσει τις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών. Το PSL επιλέγει την αυτόνομη πολιτική εκπροσώπηση. Το CPUSA δίνει έμφαση στις ευρύτερες συμμαχίες και στην κινητοποίηση της εργατικής τάξης. Το SWP ακολουθεί διαφορετική ιστορική διαδρομή.

Πίσω από τις διαφορετικές τακτικές βρίσκεται ένα βαθύτερο ερώτημα. Μπορεί το αμερικανικό πολιτικό σύστημα να μετασχηματιστεί μέσα από τους υφιστάμενους θεσμούς ή απαιτείται η δημιουργία μιας ανεξάρτητης σοσιαλιστικής πολιτικής δύναμης; Οι οργανώσεις δεν δίνουν την ίδια απάντηση και οι εκλογές του 2026 δεν εξαφανίζουν αυτή τη διαφωνία.

Η Αμερική δεν είναι μόνο Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικάνοι

Η αμερικανική Αριστερά παραμένει ένα σύνθετο και πολυδιάστατο πολιτικό φαινόμενο. Από το ιστορικό CPUSA, που συνδέθηκε με τη Σοβιετική Ένωση και τους εργατικούς αγώνες του 20ού αιώνα, μέχρι το PSL, που προωθεί ανεξάρτητη μαρξιστική-λενινιστική πολιτική, και το DSA, που επιχειρεί να διευρύνει τη σοσιαλιστική παρουσία μέσα στους αμερικανικούς θεσμούς, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη από εκείνη που συνήθως παρουσιάζεται.

Οι προεδρικές εκλογές του 2024 και οι ενδιάμεσες εκλογές του 2026 ανέδειξαν διαφορετικές πτυχές αυτής της πραγματικότητας. Η υποψηφιότητα της Claudia De la Cruz κατέγραψε την προσπάθεια αυτόνομης εκλογικής παρουσίας. Η πορεία της AOC και άλλων στελεχών του DSA ανέδειξε τη δυνατότητα πολιτικής διείσδυσης μέσα από τις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών. Οι τελευταίες ενδιάμεσες εκλογές έφεραν νέα πρόσωπα με σοσιαλιστική ταυτότητα σε κοινοβουλευτικές και τοπικές θέσεις.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αμερικανική Αριστερά δεν αποτελεί ενιαία πολιτική παράταξη, αλλά σύνολο οργανώσεων με διαφορετικές ιστορικές καταβολές, διεθνείς αναφορές και συχνά αντικρουόμενες στρατηγικές. Και αυτό είναι ακριβώς το στοιχείο που αξίζει να γνωρίζει ο Έλληνας αναγνώστης.

Η Αμερική δεν είναι μόνο η σύγκρουση Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων. Είναι και η μάχη για το ποιος θα εκφράσει την Αριστερά μέσα στην καρδιά του παγκόσμιου καπιταλισμού.

*Expert Intelligence Specialist, Analyst in International Affairs, Historian, Writer

Πηγές:

·       CPUSA – About Us, ιστορική παρουσίαση και σημερινή οργάνωση: https://www.cpusa.org/about-us/

·       FBI – And Justice for All, 1954–1971: ιστορικό COINTELPRO: https://www.fbi.gov/history/history-of-the-fbi/and-justice-for-all

·       Bukovsky Archives – Απόφαση Πολιτικού Γραφείου ΚΚΣΕ, 29 Δεκεμβρίου 1980, για οικονομική βοήθεια το 1981: https://bukovsky-archive.com/2017/06/12/29-december-1980-pb-23034/

·       Federal Election Commission – Επίσημα αποτελέσματα προεδρικών εκλογών 2024: https://www.fec.gov/documents/5644/2024presgeresults.pdf

·       DSA – Status of National Endorsement for Rep. Ocasio-Cortez, 10 Ιουλίου 2024: https://www.dsausa.org/statements/status-of-dsa-national-endorsement-for-rep-ocasio-cortez/

·       DSA – Election Night Tracker 2026: https://2026.electoral.dsausa.org/

·       Associated Press – Αποτελέσματα ενδιάμεσων εκλογών 2026: https://apnews.com/article/ef6199e25927a9ac9f4c18eae0e497cd

·       CPUSA – The Communist Party’s position on Russia’s war in Ukraine, 24 Μαρτίου 2022: https://www.cpusa.org/article/the-communist-partys-position-on-russias-war-in-ukraine/

·       CPUSA – Philadelphia CPUSA on the midterm election results, 6 Νοεμβρίου 2026: https://www.cpusa.org/party_voices/philadelphia-cpusa-on-the-midterm-election-results/

·       The Militant – Socialist Workers Party: https://www.themilitant.com/

·       Party for Socialism and Liberation: https://pslweb.org/

·       Democratic Socialists of America: https://www.dsausa.org/

Για όσους θέλουν να παρακολουθήσουν από πρώτο χέρι αυτή την ιδεολογική ζύμωση, τα κόμματα αυτά διατηρούν τα δικά τους ψηφιακά μετερίζια:

• CPUSA: Η επίσημη σελίδα τους cpusa.org και η καθημερινή τους ψηφιακή εφημερίδα People's World.
• PSL: Η κεντρική ιστοσελίδα pslweb.org και το ειδησεογραφικό τους όργανο Liberation News.
• DSA: Ο ιστότοπος της μαζικότερης σοσιαλιστικής οργάνωσης dsausa.organd το περιοδικό τους Democratic Left.
• SWP: Η ιστορική τροτσκιστική εφημερίδα The Militant.

Σημείωση: Τα αποτελέσματα των εκλογών του 2026 αποδίδονται σύμφωνα με τα διαθέσιμα δημοσιεύματα και τον εκλογικό πίνακα του DSA κατά τον χρόνο σύνταξης. Ο πίνακας του DSA είναι δυναμικός και μπορεί να ενημερώνεται καθώς ενσωματώνονται νεότερες καταμετρήσεις και πιστοποιήσεις. Οι πολιτικές θέσεις των οργανώσεων αποδίδονται ως θέσεις των ίδιων ή ως θέσεις που καταγράφονται σε συγκεκριμένες πηγές, όχι ως ανεξάρτητες διαπιστώσεις για τα κίνητρά τους.