Το μέλλον της φορολογίας και οι προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης στο επίκεντρο του 22ου Athens Tax Forum

Η φορολογική σταθερότητα, η απλούστευση των διαδικασιών και η αξιοποίηση της τεχνολογίας βρέθηκαν στο επίκεντρο του 22ου Athens Tax Forum, που διοργάνωσε το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο στις 6 Νοεμβρίου 2026, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Με θέμα «Adaptive Tax Systems for a Dynamic Economy», το συνέδριο πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις ευρωπαϊκές φορολογικές εξελίξεις, στις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας, αλλά και στις αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη στη φορολογική διοίκηση και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.

Ο Πρόεδρος του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου, Ιωάννης Δ. Σαρακάκης, στάθηκε στη σημασία της φορολογικής βεβαιότητας για τον επιχειρηματικό σχεδιασμό, επισημαίνοντας ότι η γνώση των υποχρεώσεων και η σαφής εικόνα του θεσμικού πλαισίου επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να προγραμματίζουν τις κινήσεις τους σε βάθος χρόνου. «Η φορολογική βεβαιότητα ενισχύει την εμπιστοσύνη, και η εμπιστοσύνη επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αναλαμβάνουν νέες πρωτοβουλίες και να δεσμεύουν κεφάλαια σε παραγωγικές επενδύσεις», ανέφερε.

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Φορολογικών Θεμάτων του Επιμελητηρίου, Ιωάννης Σταυρόπουλος, αναφέρθηκε στη συμμετοχή Ευρωπαίων αξιωματούχων, στελεχών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσώπων της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Οικονομικών και ειδικών από τον χώρο της φορολογίας. Όπως σημείωσε, το 22ο Athens Tax Forum αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη συζήτηση γύρω από το σύγχρονο φορολογικό περιβάλλον και τις προκλήσεις που διαμορφώνονται για τα επόμενα χρόνια.

Το βασικό ερώτημα που τέθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου διατύπωσε ο Γενικός Διευθυντής του Επιμελητηρίου, Ηλίας Σπυρτούνιας: «Πώς μπορούμε να διαμορφώσουμε φορολογικά συστήματα που ενισχύουν τις επενδύσεις και την οικονομική ανάπτυξη, διασφαλίζοντας παράλληλα τη δικαιοσύνη, τη διαφάνεια και τη βιωσιμότητα;».

Η ευρωπαϊκή κατεύθυνση για απλούστευση της φορολογίας

Στην κεντρική του ομιλία, ο Wopke Hoekstra, Ευρωπαίος Επίτροπος για το Κλίμα, το Μηδενικό Ισοζύγιο Εκπομπών και την Καθαρή Ανάπτυξη, με αρμοδιότητες και στη φορολογία, αναφέρθηκε στους χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και στην αύξηση του δημόσιου χρέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, στάθηκε στον ισχυρό κοινωνικό ιστό και στο εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό της Ευρώπης, τα οποία, όπως ανέφερε, μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών και στην ανάγκη περιορισμού των διοικητικών εμποδίων. «Η απρόσκοπτη διασυνοριακή συνεργασία, απαλλαγμένη από περιττή γραφειοκρατία και διοικητικά εμπόδια, είναι υψίστης σημασίας», τόνισε, επισημαίνοντας την ανάγκη οι προτεραιότητες της Ευρώπης να συνοδεύονται από συγκεκριμένες ενέργειες.

Στην απλούστευση των φορολογικών κανόνων αναφέρθηκε και ο Benjamin Angel, Διευθυντής Άμεσης Φορολογίας, Φορολογικού Συντονισμού, Οικονομικής Ανάλυσης και Αξιολόγησης στη DG TAXUD της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ειδικότερα, στο πλαίσιο της συζήτησης για το πακέτο Omnibus άμεσης φορολογίας, έθεσε ως βασικό στόχο τη δημιουργία μιας πιο αποτελεσματικής και προβλέψιμης αγοράς, με λιγότερες περιττές διαδικασίες και μικρότερη κανονιστική πολυπλοκότητα.

Η ασφάλεια δικαίου αποτέλεσε επίσης αντικείμενο συζήτησης, με έμφαση στις εκ των προτέρων φορολογικές αποφάσεις. Ο Carlo Romano, Partner της PwC Italy και επικεφαλής επίλυσης φορολογικών διαφορών για την περιοχή EMEA, συνέδεσε τον εκσυγχρονισμό του νομικού συστήματος με τη δυνατότητα πρόσβασης σε αυτό από όλους τους ενδιαφερόμενους. «Πάνω απ’ όλα, όμως, το νομικό σύστημα πρέπει να είναι προσβάσιμο σε όλους», ανέφερε.

Στη διεθνή διάσταση των φορολογικών μεταρρυθμίσεων, ο Raffaele Russo, Partner της Chiomenti, αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία BEPS και στη συμβολή της στη διαμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό των διεθνών φορολογικών κανόνων, δέκα χρόνια μετά την εφαρμογή των σχετικών παρεμβάσεων.

Οι προτεραιότητες της ελληνικής οικονομίας

Στις αλλαγές που έχουν δρομολογηθεί στη φορολογική διοίκηση και στον στόχο ενίσχυσης της εμπιστοσύνης πολιτών και επιχειρήσεων αναφέρθηκε η Γενική Γραμματέας Φορολογικής Πολιτικής, Χρύσα Μήλιου. Όπως σημείωσε, βασική επιδίωξη είναι η διαμόρφωση ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να αξιοποιούν τα διαθέσιμα εργαλεία και να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητά τους.

Ο Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Δημήτρης Μαρκόπουλος, έθεσε στο επίκεντρο τη διάθεση μέρους της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης για τη στήριξη των πολιτών. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, σε παρεμβάσεις που αφορούν τον κατώτατο μισθό, τις συντάξεις και την οικογένεια, διευκρινίζοντας ότι οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με βάση τα όρια δαπανών και τις προβλέψεις του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου.

Στις οικονομικές και τεχνολογικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη αναφέρθηκε ο Μιχάλης Γ. Αργυρού, Προϊστάμενος του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού. Επισήμανε την υστέρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε κρίσιμους τεχνολογικούς τομείς και υπογράμμισε ότι η περαιτέρω ενοποίηση της ενιαίας αγοράς μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία οικονομιών κλίμακας, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Στο ζήτημα της φορολογικής επιβάρυνσης των επιχειρήσεων αναφέρθηκε ο Όμηρος Τσάπαλος, Εκπρόσωπος Τύπου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Όπως σημείωσε, η κατεύθυνση που έχει επιλεγεί περιλαμβάνει τη στήριξη των επιχειρήσεων και τη συνέχιση της μείωσης των φορολογικών επιβαρύνσεων, με βάση τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια και με στόχο την αντιμετώπιση αδικιών που έχουν συσσωρευτεί.

Για την επαγγελματική ασφάλιση τοποθετήθηκε ο Γενικός Γραμματέας Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Κωνσταντίνος Τσαγκαρόπουλος, ο οποίος αναφέρθηκε στη στήριξη του πρώτου πυλώνα από την κυβέρνηση. Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της εξεύρεσης επαρκών πόρων για την ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα, δεδομένου ότι σημαντικό μέρος των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων κατευθύνεται στον πρώτο.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τη φορολογική διοίκηση

Στην ενσωμάτωση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στις λειτουργίες της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων αναφέρθηκε ο Διοικητής της, Γιώργος Πιτσιλής. Όπως εξήγησε, η ΑΑΔΕ έχει ήδη αναπτύξει σύστημα προτεραιοποίησης, ενώ χαρακτήρισε την προσαρμοστικότητα βασικό στοιχείο για την ανθεκτικότητα και τη λειτουργία ενός οργανισμού.

Παράλληλα, παρουσίασε τις παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για τη διακίνηση αγαθών και τη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών, επισημαίνοντας ότι οι επιπτώσεις τους δεν περιορίζονται αποκλειστικά στο φορολογικό πεδίο.

Αναφερόμενος στις επιστροφές φόρου, δήλωσε: «Έχουμε υπερβεί κατά πολύ τον στόχο των επιστροφών φόρου και αναμένεται να καταγράψουμε νέο ρεκόρ και φέτος».

Τις αλλαγές που φέρνει η τεχνολογία στην καθημερινή λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών περιέγραψε ο Κωνσταντίνος Μοτσάκος, Partner και Finance Operate Leader της Deloitte. Ειδική αναφορά έκανε στην αυτοματοποίηση του κλεισίματος των λογιστικών βιβλίων, σημειώνοντας ότι η συγκεκριμένη διαδικασία εφαρμόζεται ήδη και εκτιμώντας ότι το 80% των σχετικών εργασιών θα μπορεί να πραγματοποιείται από αυτοματοποιημένα συστήματα.

Στη σημασία της συμμετοχής των φορολογικών και λογιστικών ομάδων από τα πρώτα στάδια ενός έργου φορολογικού μετασχηματισμού στάθηκε ο Γιώργος Πολίτης, Partner, Tax της KPMG στην Ελλάδα. Όπως ανέφερε, οι συγκεκριμένες ομάδες πρέπει να συμμετέχουν τόσο στον αρχικό σχεδιασμό όσο και σε όλα τα στάδια εφαρμογής, καθώς η εμπλοκή τους μόνο στο τέλος, για τη διόρθωση προβλημάτων, μπορεί να επηρεάσει την επιτυχία του έργου.

Κρυπτοστοιχεία: Εποπτεία και προστασία των επενδυτών

Οι εξελίξεις στην αγορά των κρυπτοστοιχείων και οι ανάγκες εποπτείας της αποτέλεσαν ξεχωριστή ενότητα του συνεδρίου. Η Πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, Βασιλική Λαζαράκου, αναφέρθηκε στη σημασία της διασυνοριακής συνεργασίας και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας, σε ένα περιβάλλον όπου οι τεχνολογικές και κανονιστικές αλλαγές εξελίσσονται με γρήγορους ρυθμούς.

Παράλληλα, στάθηκε στη δυνατότητα αξιοποίησης της τεχνολογίας από τις εποπτικές αρχές, χαρακτηρίζοντας την τεχνητή νοημοσύνη εργαλείο που μπορεί να υποστηρίξει το έργο τους.

Από την πλευρά της, η Ελένη Βρέντζου, Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Φορολογικής Πολιτικής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αναφέρθηκε στην ανάγκη διαμόρφωσης ενός κανονιστικού πλαισίου που θα προσαρμόζεται στις εξελίξεις της αγοράς. Όπως σημείωσε, βασικό σημείο αναφοράς κατά τον σχεδιασμό του είναι η προστασία των ιδιωτών επενδυτών, με την οργανωμένη λειτουργία της αγοράς και την αποτελεσματική εποπτεία να αποτελούν βασικές προϋποθέσεις.