Η ΕΛ.ΑΣ. ανακαλύπτει εκατομμύρια. Που βρίσκονται όμως τα δισεκατομμύρια και ποιος θα ανακαλύψει τις ευθύνες του κράτους;
Κώστας Αγγελάκης
19 λεπτά ανάγνωσηςPizza Fan, «Χωριάτικο», κυκλώματα νυχτερινών κέντρων και το πολιτικό timing των αποκαλύψεων – Κυκλώματα εκατοντάδων εκατομμυρίων, διαρροές ευαίσθητων στοιχείων και η πολιτική αξιοποίηση των αποκαλύψεων - Οι διαφορετικοί ρόλοι ΕΛ.ΑΣ. και ΑΑΔΕ
Του Κώστα Αγγελάκη*
Υπάρχουν στιγμές που μια κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει για τη δράση των διωκτικών αρχών. Όταν εξαρθρώνονται οργανωμένα κυκλώματα, όταν αποκαλύπτονται εκτεταμένες φορολογικές απάτες, όταν συλλαμβάνονται πρόσωπα που φέρονται να έχουν στήσει πολυδαίδαλα δίκτυα εταιρειών και εικονικών συναλλαγών, το κράτος οφείλει να παρουσιάζει αυτά τα αποτελέσματα ως επιτυχίες του.
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη όψη. Αυτή που δεν χωρά εύκολα σε κυβερνητικές ανακοινώσεις και πανηγυρικές δηλώσεις. Είναι η όψη ενός κράτους που εμφανίζεται να ανακαλύπτει σήμερα κυκλώματα τα οποία, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα έρευνες, φέρονται να λειτουργούσαν επί χρόνια. Είναι η όψη των ελεγκτικών μηχανισμών που καλούνται να εξηγήσουν πώς δεν εντόπισαν εγκαίρως δραστηριότητες τέτοιας έκτασης. Και, κυρίως, είναι η όψη μιας δημόσιας διοίκησης που οφείλει να ελέγξει όχι μόνο τους ιδιώτες που κατηγορούνται, αλλά και τον ίδιο της τον εαυτό.
Η δημιουργία της ΔΑΟΕ (Διεύθυνση Αντιμετώπιση Οργανωμένου Εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ.), του «ελληνικού FBI» όπως την αναφέρουν κάποιοι, παρουσιάστηκε ως μια σημαντική θεσμική και επιχειρησιακή αναβάθμιση της Ελληνικής Αστυνομίας. Οι πρόσφατες υποθέσεις της Pizza Fan και του «Χωριάτικου» έδωσαν στην υπηρεσία τη δυνατότητα να προβάλει ένα απτό επιχειρησιακό αποτέλεσμα. Ταυτόχρονα, όμως, έφεραν στην επιφάνεια ερωτήματα που δεν μπορούν να απαντηθούν με αριθμούς συλλήψεων και τηλεοπτικά πλάνα από αστυνομικές επιχειρήσεις.
Γιατί, αν το κράτος χρειάστηκε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα για να εντοπίσει κυκλώματα τέτοιας έκτασης, τότε η επιτυχία της σημερινής εξάρθρωσης δεν ακυρώνει την ανάγκη να διερευνηθεί η αποτυχία της χθεσινής πρόληψης.
Η πολιτική αξιοποίηση των αστυνομικών επιτυχιών
Η κυβέρνηση και ειδικότερα το Μέγαρο Μαξίμου δεν άφησαν ανεκμετάλλευτη την επικοινωνιακή δυναμική των πρόσφατων αποκαλύψεων. Η πολιτική προβολή της δράσης της ΔΑΟΕ και η παρουσίαση συγκεκριμένων επιχειρήσεων ως απτών αποτελεσμάτων της κυβερνητικής πολιτικής εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να αναδειχθεί η αποτελεσματικότητα του κρατικού μηχανισμού.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε επιχειρήσεις και επιχειρηματικές υποθέσεις, όπως η Pizza Fan και το «Χωριάτικο», ως παραδείγματα αποτελεσματικής δράσης των αρχών. Παράλληλα, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη παρουσίασε στοιχεία για τη δραστηριότητα της υπηρεσίας, κατά τη διετία λειτουργίας της.
Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι η εξάρθρωση οργανωμένων εγκληματικών δικτύων αποτελεί θετική εξέλιξη. Ούτε, όμως, μπορεί να θεωρείται επαρκής απάντηση η επίκληση των συλλήψεων, όταν παραμένει ανοιχτό το ερώτημα πώς αυτά τα δίκτυα κατάφεραν να αναπτύξουν δραστηριότητα επί τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η πολιτική επικοινωνία μπορεί να παρουσιάζει τις επιχειρήσεις ως απόδειξη αποτελεσματικότητας. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαθιστά τον θεσμικό απολογισμό. Και ασφαλώς δεν πρέπει να συγχέεται η επιτυχία μιας αστυνομικής επιχείρησης με τη συνολική αποτελεσματικότητα του κράτους.
Διαφαίνεται, σαφής πολιτική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων τους. Και αυτή ακριβώς η αξιοποίηση καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για πλήρη διαφάνεια, ανεξάρτητο έλεγχο και απαντήσεις στα δύσκολα ερωτήματα.
Pizza Fan: Το λογισμικό, οι αποδείξεις και τα εκατομμύρια
Η υπόθεση της Pizza Fan έφερε στο προσκήνιο μια ιδιαίτερα σύνθετη φερόμενη μέθοδο απόκρυψης συναλλαγών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί από την αστυνομική έρευνα, φέρεται να χρησιμοποιούνταν ειδικό λογισμικό μέσω του οποίου παραγγελίες που είχαν πληρωθεί μπορούσαν να εμφανίζονται ως «κεράσματα», με αποτέλεσμα να μην εκδίδονται τα αντίστοιχα φορολογικά παραστατικά.
Οι αστυνομικές αρχές έχουν αναφερθεί σε εκτεταμένη δραστηριότητα, σε μεγάλο αριθμό εμπλεκομένων και σε οικονομικό αντικείμενο που, σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις, υπερβαίνει τα 35 εκατομμύρια ευρώ σε φόρους που φέρονται να έχουν διαφύγει. Παράλληλα, έχουν δημοσιοποιηθεί εκτιμήσεις για αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη που φτάνει σε πολύ υψηλότερα επίπεδα, της τάξης των 140 έως 150 εκατομμυρίων ευρώ.
Αυτά τα ποσά πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εκτιμήσεις της έρευνας και όχι ως οριστικά βεβαιωμένες φορολογικές οφειλές. Η τελική φορολογική εικόνα θα προκύψει από τις αρμόδιες διαδικασίες της ΑΑΔΕ, με τον προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης, των φόρων και των τυχόν προστίμων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι έχουν αναφερθεί 108 αστυνομικές εκθέσεις ή αναφορές που αφορούν καταστήματα franchise, ενώ περίπου 50 ελεγκτές της ΑΑΔΕ φέρονται να έχουν αναλάβει την επεξεργασία του υλικού για την προσωρινή φορολογική αποτίμηση της υπόθεσης. Οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι έχουν ήδη ολοκληρωθεί 108 αυτοτελείς φορολογικοί έλεγχοι ή ότι έχουν οριστικοποιηθεί οι αντίστοιχες οφειλές.
Από την άλλη πλευρά, έχουν δημοσιοποιηθεί και ισχυρισμοί της υπεράσπισης σχετικά με το ύψος του ΦΠΑ που περιλαμβάνεται στην κατηγορία. Οι θέσεις αυτές πρέπει να καταγραφούν ως ισχυρισμοί της υπεράσπισης και όχι ως τελική φορολογική κρίση. Άλλωστε, διαφορετικά ποσά μπορεί να αφορούν διαφορετικές περιόδους και διαφορετικές κατηγορίες φόρων.
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει. Πώς είναι δυνατόν ένα τέτοιο σύστημα να φέρεται ότι λειτουργούσε επί χρόνια χωρίς να εντοπιστεί εγκαίρως;
Και εδώ μπαίνει στη συζήτηση το myDATA. Σύμφωνα με ειδικούς επ΄αυτών των θεμάτων που ρωτήσαμε, η ύπαρξη ενός ψηφιακού συστήματος παρακολούθησης των φορολογικών παραστατικών δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το κράτος γνωρίζει κάθε πραγματική συναλλαγή μιας επιχείρησης. Αν μια συναλλαγή δεν εκδοθεί ποτέ ως φορολογικό παραστατικό, δεν είναι δυνατόν να εμφανιστεί στο myDATA ως κανονικά εκδοθείσα απόδειξη. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο τι μπορεί να καταγράψει το σύστημα, αλλά και αν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία για να εντοπίζουν συστηματικές αποκλίσεις μεταξύ πραγματικής εμπορικής δραστηριότητας και δηλωμένων εσόδων.
Η τεχνολογία είναι εργαλείο ελέγχου. Δεν είναι υποκατάστατο του ελέγχου.
Το «Χωριάτικο»: Ένα δίκτυο εταιρειών και αχυρανθρώπων
Ακόμη μεγαλύτερη διάσταση φαίνεται να έχει λάβει η υπόθεση του «Χωριάτικου». Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της έρευνας, το φερόμενο κύκλωμα δεν περιοριζόταν στη λειτουργία αρτοποιείων, αλλά συνδεόταν με ένα ευρύτερο πλέγμα επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, εταιρειών και προσώπων που φέρονται να χρησιμοποιούνταν ως αχυράνθρωποι.
Οι αρχικές εκτιμήσεις για τη ζημία του Δημοσίου έχουν ξεπεράσει τα 100 εκατομμύρια ευρώ. Έχουν επίσης δημοσιοποιηθεί στοιχεία για εκατοντάδες εταιρικά σχήματα και για ένα σύνθετο σύστημα μεταβίβασης εταιρικών ρόλων, μέσω του οποίου φέρεται να αποκρύπτονταν οι πραγματικοί υπεύθυνοι των επιχειρήσεων και να δυσχεραινόταν ο εντοπισμός των οφειλών.
Το δημοσιογραφικό ρεπορτάζ περιγράφει μια πολυετή έρευνα, με παρακολουθήσεις και επιχειρησιακές κινήσεις που φέρονται να οδήγησαν στην αποκάλυψη του δικτύου.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, όμως, δεν είναι μόνο η πολυπλοκότητα του φερόμενου κυκλώματος. Είναι οι αναφορές για πιθανές διασυνδέσεις με κρατικούς λειτουργούς και για ενδεχόμενη διοχέτευση πληροφοριών σχετικά με ελέγχους.
Πρέπει να είμαστε απολύτως προσεκτικοί. Η αναφορά σε πιθανή εμπλοκή υπαλλήλων δεν ισοδυναμεί με απόδειξη ενοχής. Η ίδια η ΑΑΔΕ, πάντως, έχει ζητήσει στοιχεία από τις αστυνομικές και ανακριτικές αρχές, προκειμένου να διερευνηθεί εάν προκύπτει πιθανή εμπλοκή υπαλλήλων της στις συγκεκριμένες υποθέσεις.
Αυτό είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα. Εάν αποδειχθεί ότι υπήρχαν πρόσωπα μέσα στον κρατικό μηχανισμό που ενημέρωναν επιχειρηματίες για επικείμενους ελέγχους, τότε δεν θα μιλάμε απλώς για φοροδιαφυγή. Θα μιλάμε για πιθανή διαφθορά μέσα στις ίδιες τις υπηρεσίες που έχουν αναλάβει την προστασία του δημόσιου συμφέροντος.
Και τότε η ευθύνη δεν θα περιορίζεται στους ιδιώτες που κατηγορούνται. Θα πρέπει να αναζητηθεί και σε όσους είχαν καθήκον να ελέγχουν, να εποπτεύουν και να διασφαλίζουν την ακεραιότητα των ελεγκτικών μηχανισμών.
Θεσσαλονίκη: Εταιρείες-φαντάσματα και χρέη εκατοντάδων εκατομμυρίων
Στην ίδια ευρύτερη εικόνα εντάσσεται και η υπόθεση κυκλώματος φοροδιαφυγής και ασφαλιστικών οφειλών στη Θεσσαλονίκη, με δημοσιεύματα να αναφέρονται σε χιλιάδες ΑΦΜ, εκατοντάδες επαγγελματικούς χώρους, περισσότερες από 2.000 επιχειρήσεις και μεγάλο αριθμό προσώπων που φέρονται να λειτουργούσαν ως αχυράνθρωποι.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που μετέδωσε η ΕΡΤ3, οι οφειλές ξεπερνούσαν τα 203 εκατομμύρια ευρώ, με περίπου 68 εκατομμύρια να αφορούν την ΑΑΔΕ και περίπου 135 εκατομμύρια τον ΕΦΚΑ.
Εδώ χρειάζεται μια ουσιαστική διευκρίνιση. Οι συνολικές οφειλές προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς δεν πρέπει να παρουσιάζονται συλλήβδην ως φοροδιαφυγή. Πρόκειται για διαφορετικές κατηγορίες υποχρεώσεων, με διαφορετική νομική και οικονομική αντιμετώπιση.
Ωστόσο, η έκταση των εταιρικών σχημάτων και ο αριθμός των προσώπων που φέρονται να εμπλέκονται αναδεικνύουν ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα. Την ευκολία με την οποία μπορούν να δημιουργούνται, να λειτουργούν και να εγκαταλείπονται εταιρείες, αφήνοντας πίσω τους χρέη και ζημιές για το Δημόσιο.
Το ερώτημα είναι απλό. Πόσο αποτελεσματικοί είναι οι μηχανισμοί ελέγχου της πραγματικής ιδιοκτησίας, της διαδοχής επιχειρήσεων και της συσσώρευσης οφειλών; Και πόσο γρήγορα αντιδρούν όταν τα ίδια πρόσωπα, ή πρόσωπα που συνδέονται μεταξύ τους, εμφανίζονται πίσω από αλλεπάλληλες εταιρικές μεταβολές;
ΕΛ.ΑΣ. και ΑΑΔΕ: Δύο διαφορετικές αποστολές, μία κοινή ευθύνη
Στη δημόσια συζήτηση δημιουργείται συχνά η εντύπωση ότι Η ΔΑΟΕ της ΕΛ.ΑΣ. υποκαθιστά την ΑΑΔΕ ή ότι η αστυνομική υπηρεσία είναι πλέον ο βασικός μηχανισμός εντοπισμού και καταλογισμού της φοροδιαφυγής. Αυτό βέβαια δεν είναι ακριβές.
Η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος είναι υπηρεσία της Ελληνικής Αστυνομίας. Η αποστολή της αφορά τη διερεύνηση σοβαρών μορφών οργανωμένης εγκληματικότητας, τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, την αξιοποίηση πληροφοριών και την προανακριτική διαδικασία, υπό τις προβλεπόμενες εισαγγελικές και δικαστικές εγγυήσεις.
Η ΑΑΔΕ, από την άλλη πλευρά, έχει την αρμοδιότητα της φορολογικής διοίκησης. Διενεργεί φορολογικούς ελέγχους, προσδιορίζει τη φορολογητέα ύλη, βεβαιώνει φόρους και πρόστιμα και προχωρά στις προβλεπόμενες διαδικασίες είσπραξης.
Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης. Μια αστυνομική εκτίμηση για πιθανή φορολογική ζημία δεν αποτελεί αυτομάτως οριστική φορολογική πράξη. Η τελική αποτύπωση των φορολογικών υποχρεώσεων απαιτεί τις αρμόδιες διαδικασίες της φορολογικής διοίκησης.
Το νομοθετικό πλαίσιο του 2026 προβλέπει ειδικότερη συνεργασία των αρμόδιων υπηρεσιών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις σοβαρών αδικημάτων φοροδιαφυγής που συνδέονται με οργανωμένο έγκλημα. Αυτό, όμως, δεν καταργεί τη θεσμική διάκριση μεταξύ αστυνομικής έρευνας και φορολογικού ελέγχου.
Η συνεργασία είναι απαραίτητη. Η σύγχυση αρμοδιοτήτων, όχι.
Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει με σαφήνεια ποια είναι η επιχειρησιακή και θεσμική κατανομή ευθυνών, ποια δεδομένα ανταλλάσσονται, ποιος έχει την ευθύνη της τελικής φορολογικής βεβαίωσης και με ποιους μηχανισμούς διασφαλίζεται ότι οι έρευνες δεν επικαλύπτονται ή δεν αφήνουν κρίσιμα κενά.
Το ερώτημα που δεν απαντάται... Πού ήταν οι έλεγχοι όλα αυτά τα χρόνια;
Η ΑΑΔΕ έχει παρουσιάσει συγκεκριμένο έργο ελέγχων. Για το 2025 έχουν αναφερθεί 31.500 τακτικοί φορολογικοί έλεγχοι, βεβαιώσεις φόρων και προστίμων ύψους περίπου 2,8 δισεκατομμυρίων ευρώ, καθώς και 1.165 έρευνες απάτης στον ΦΠΑ, με εκτιμώμενα διαφυγόντα έσοδα άνω των 457 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα στοιχεία αυτά δεν πρέπει να αγνοούνται. Αποδεικνύουν ότι η ΑΑΔΕ πραγματοποιεί εκτεταμένο ελεγκτικό έργο. Δεν απαντούν, όμως, στο ειδικό ερώτημα που προκύπτει από τις υποθέσεις της Pizza Fan και του «Χωριάτικου».
Πώς γίνεται επιχειρηματικά δίκτυα τέτοιας έκτασης να φέρονται ότι λειτουργούσαν επί χρόνια χωρίς να εντοπιστούν νωρίτερα; Υπήρχαν καταγγελίες; Υπήρξαν προηγούμενοι έλεγχοι; Ποια ήταν τα ευρήματά τους; Εντοπίστηκαν αποκλίσεις; Αν εντοπίστηκαν, τι ακολούθησε; Αν δεν εντοπίστηκαν, γιατί;
Και εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ότι επιχειρηματίες ενδεχομένως γνώριζαν εκ των προτέρων για προγραμματισμένους ελέγχους, ποιος ερευνά τις πιθανές διαρροές; Ποιοι είχαν πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες; Υπήρχαν εσωτερικές διαδικασίες που απέτυχαν;
Η ίδια η ΑΑΔΕ έχει ανακοινώσει ότι ζητά στοιχεία για πιθανή εμπλοκή υπαλλήλων της. Αυτό είναι αναγκαίο βήμα, αλλά δεν αρκεί. Η έρευνα πρέπει να φτάσει μέχρι τέλους, χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς προστατευτικές ομπρέλες.
Η ΔΑΟΕ και το αμερικανικό πρότυπο... Η ονομασία δεν αρκεί
Η επιλογή από κάποιους της ονομασίας «ελληνικό FBI» έχει προφανή επικοινωνιακή δύναμη. Είναι δημοσιογραφικός και επικοινωνιακός χαρακτηρισμός αν και πρώτος την ανέφερε έτσι μέσα σε εισαγωγικά βεβαίως, ο υπουργός Προσταίας του Πολίτη όταν την παρουσίασε σε συνέντευξή του... Παραπέμπει σε μια υπηρεσία με υψηλές επιχειρησιακές δυνατότητες, εξειδικευμένο προσωπικό, τεχνολογικά μέσα και ευρεία πρόσβαση σε πληροφορίες. Η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος είναι υπηρεσία της Ελληνικής Αστυνομίας, με πανελλαδική αρμοδιότητα και αποστολή την αντιμετώπιση σοβαρών και οργανωμένων μορφών εγκληματικότητας. Η δράση της βασίζεται στις προβλεπόμενες ανακριτικές και αστυνομικές διαδικασίες.
Το αμερικανικό FBI, αντίθετα, είναι ομοσπονδιακή υπηρεσία επιβολής του νόμου που υπάγεται στο Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ και έχει ομοσπονδιακή δικαιοδοσία. Οι ειδικοί πράκτορές του είναι ομοσπονδιακοί ανακριτικοί υπάλληλοι με εξουσίες επιβολής του νόμου. Δεν είναι ένστολο (στρατιωτικό ή αστυνομικό) Σώμα, ούτε όμως μια απλή διοικητική υπηρεσία. Διαθέτει διαφορετική θεσμική δομή, αρμοδιότητες και πεδίο δράσης από τη ΔΑΟΕ. Το FBI δεν είναι απλώς μια αστυνομική υπηρεσία με εντυπωσιακό όνομα. Είναι ομοσπονδιακός μηχανισμός επιβολής του νόμου στις Ηνωμένες Πολιτείες, με συγκεκριμένη θεσμική θέση, αρμοδιότητες και μηχανισμούς εποπτείας.
Στις φορολογικές υποθέσεις, μάλιστα, σημαντικό κεντρικό ρόλο έχει η ειδική ερευνητική υπηρεσία της αμερικανικής φορολογικής διοίκησης, η IRS Criminal Investigation, η οποία συνεργάζεται με το FBI και άλλες υπηρεσίες. Στις ΗΠΑ λοιπόν, οι ποινικές φορολογικές έρευνες δεν αποτελούν αποκλειστικό έργο του FBI. Κεντρικό εξειδικευμένο ρόλο έχει η IRS Criminal Investigation (IRS-CI), η οποία διερευνά φορολογικά εγκλήματα και συνεργάζεται με το FBI και άλλες ομοσπονδιακές υπηρεσίες. Το αμερικανικό μοντέλο στηρίζεται, επομένως, σε εξειδικευμένους φορείς με διακριτές αρμοδιότητες και συνεργασία, όχι σε μία υπηρεσία που υποκαθιστά όλες τις υπόλοιπες.
Η σύγκριση, επομένως, δεν μπορεί να γίνεται μόνο με βάση τις συλλήψεις ή την επιχειρησιακή εικόνα. Πρέπει να εξετάζει την οργανωτική δομή, τη διαλειτουργικότητα, την εξειδίκευση, την ανεξαρτησία των ερευνών και κυρίως την αποτελεσματικότητα της λογοδοσίας.
Το ελληνικό κράτος μπορεί να δημιουργήσει μια ισχυρή υπηρεσία. Δεν αρκεί, όμως, να της δώσει ένα όνομα που παραπέμπει σε ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πρότυπο. Πρέπει να της εξασφαλίσει τις αντίστοιχες δυνατότητες, τις κατάλληλες δικλίδες ασφαλείας και τη θεσμική αξιοπιστία.
Και η αξιοπιστία δεν μετριέται μόνο με το πόσους συλλαμβάνει μια υπηρεσία. Μετριέται και με το πόσο αποτελεσματικά προστατεύει τα στοιχεία της, πόσο διασφαλίζει την ακεραιότητα των ερευνών της και πόσο λογοδοτεί όταν προκύπτουν προβλήματα.
Η ουσιαστική αξιολόγηση της ΔΑΟΕ δεν πρέπει να γίνεται με βάση το εντυπωσιακό προσωνύμιο «ελληνικό FBI», αλλά με βάση τις αρμοδιότητες, τη λογοδοσία, την εισαγγελική εποπτεία, την ποιότητα των ερευνών και –κυρίως– τα τελικά αποτελέσματα. Αντίστοιχα, η ΑΑΔΕ πρέπει να κρίνεται από την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, την ακρίβεια των καταλογισμών και την πραγματική είσπραξη των οφειλών.
Οι 554 αστυνομικοί... Μια διαρροή που απαιτεί απαντήσεις
Εδώ ακριβώς προκύπτει ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλή δημοσιογραφική λεπτομέρεια.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα που είχαν κυκλοφορήσει σχετικά με τη στελέχωση και την οργάνωση της ΔΑΟΕ, στη δημοσιότητα φέρεται να διέρρευσε κατάλογος με τα ονόματα 554 αστυνομικών, μαζί με στοιχεία για την οργανωτική διάρθρωση της υπηρεσίας.
Η δημοσιοποίηση τέτοιων πληροφοριών προκάλεσε αντιδράσεις από συνδικαλιστικούς φορείς αστυνομικών. Η Ένωση Αστυνομικών Υπαλλήλων Αθηνών φέρεται να εξέταζε το ενδεχόμενο νομικών ενεργειών, ενώ άλλες συνδικαλιστικές φωνές εξέφρασαν ανησυχία για την έκθεση των στελεχών και τους πιθανούς κινδύνους για την υπηρεσιακή τους ασφάλεια. Σύμφωνα με τα σχετικά δημοσιεύματα, ο ιστότοπος που δημοσίευσε τον κατάλογο ανέφερε ότι η ανάρτηση έγινε εκ παραδρομής.
Δεν είναι σκοπός μας να αναπαράγουμε ονόματα ή ευαίσθητες υπηρεσιακές πληροφορίες. Αυτό θα ήταν αντίθετο με την ίδια την ανάγκη προστασίας των ανθρώπων που υπηρετούν σε κρίσιμες μονάδες.
Το ζήτημα είναι θεσμικό και ουσιαστικό. Πώς βρέθηκαν τέτοιες πληροφορίες εκτός των προβλεπόμενων υπηρεσιακών διαύλων; Ποιος είχε πρόσβαση σε αυτές; Ποια διαδικασία ελέγχου ακολουθήθηκε; Τι έδειξε η εσωτερική διερεύνηση; Και, κυρίως, ποια μέτρα ελήφθησαν ώστε να μην επαναληφθεί κάτι αντίστοιχο;
Η απάντηση ότι μια δημοσίευση έγινε «εκ παραδρομής» δεν αρκεί για να κλείσει το θέμα. Η προστασία των στελεχών μιας υπηρεσίας που αναλαμβάνει την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος δεν είναι επικοινωνιακή λεπτομέρεια. Είναι προϋπόθεση επιχειρησιακής ασφάλειας.
Αν θέλουμε μία πραγματικά ισχυρή ΔΑΟΕ, πρέπει πρώτα να διασφαλίσουμε ότι τα στοιχεία των ανθρώπων του δεν μπορούν να γίνουν αντικείμενο ανεξέλεγκτης δημοσιοποίησης.
Και εδώ προκύπτει ένα ακόμη ερώτημα. Πώς μπορεί το κράτος να απαιτεί από τους πολίτες να προστατεύουν τα προσωπικά τους δεδομένα, όταν οι ίδιοι οι κρατικοί μηχανισμοί δεν κατορθώνουν πάντοτε να διασφαλίσουν τη νόμιμη και ασφαλή διαχείρισή τους;
Η προστασία των δεδομένων των αστυνομικών δεν είναι ζήτημα συνδικαλιστικής διεκδίκησης. Είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας, θεσμικής συνέπειας και κράτους δικαίου.
Οι υπηρεσίες που καλούνται να προστατεύουν τη χώρα πρέπει να προστατεύονται και οι ίδιες από αδικαιολόγητες διαρροές, παραβιάσεις και θεσμικές αστοχίες.
Τα δισεκατομμύρια της ιδιωτικής οφειλής και η άλλη όψη της οικονομίας
Οι πρόσφατες αποκαλύψεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη πολιτική και κοινωνική σημασία όταν τοποθετηθούν στο ευρύτερο περιβάλλον της ελληνικής οικονομίας.
Τα δημοσιευμένα στοιχεία για το ιδιωτικό χρέος καταγράφουν ένα εξαιρετικά μεγάλο βάρος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Έχουν αναφερθεί συνολικές οφειλές που προσεγγίζουν τα 420,9 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ το ληξιπρόθεσμο ή μη εξυπηρετούμενο τμήμα του ιδιωτικού χρέους έχει υπολογιστεί σε περίπου 238,6 δισεκατομμύρια ευρώ.
Από το τελευταίο ποσό, περίπου 166,3 δισεκατομμύρια αφορούν οφειλές προς την εφορία και τους ασφαλιστικούς φορείς, ενώ περίπου 72,3 δισεκατομμύρια συνδέονται με μη εξυπηρετούμενα δάνεια και απαιτήσεις τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης.
Είναι σημαντικό να μην ταυτίζουμε το σύνολο αυτών των οφειλών με φοροδιαφυγή. Ένα νοικοκυριό που αδυνατεί να πληρώσει τον φόρο του ή μια μικρή επιχείρηση που έχει συσσωρεύσει χρέη λόγω οικονομικής αδυναμίας δεν βρίσκεται αυτομάτως στην ίδια θέση με ένα οργανωμένο κύκλωμα που σχεδιάζει συστηματική απόκρυψη εσόδων.
Ακριβώς γι' αυτό η πολιτεία οφείλει να διακρίνει την πραγματική αδυναμία πληρωμής από τη συνειδητή, οργανωμένη φορολογική απάτη.
Ο μικρομεσαίος επαγγελματίας που αγωνίζεται να κρατήσει ανοιχτή την επιχείρησή του, ο εργαζόμενος που δυσκολεύεται να πληρώσει τις υποχρεώσεις του και ο συνταξιούχος που βλέπει το εισόδημά του να εξανεμίζεται από την ακρίβεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται με την ίδια λογική που πρέπει να εφαρμόζεται απέναντι σε οργανωμένα δίκτυα οικονομικού εγκλήματος.
Αν η κυβέρνηση θέλει πραγματικά να μιλήσει για φορολογική δικαιοσύνη, πρέπει να δείξει ότι η νομιμότητα εφαρμόζεται με συνέπεια και χωρίς επιλεκτικότητα. Να κυνηγά τα μεγάλα κυκλώματα, να προστατεύει τους συνεπείς φορολογουμένους και να δημιουργεί ένα δίκαιο πλαίσιο για όσους αδυνατούν πραγματικά να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Η επιτυχία της σύλληψης δεν διαγράφει την αποτυχία της πρόληψης
Ας επιστρέψουμε, λοιπόν, στο αρχικό ερώτημα.
Είναι θετικό ότι η ΔΑΟΕ εξαρθρώνει κυκλώματα. Είναι θετικό ότι η Ελληνική Αστυνομία αποκτά εξειδικευμένες δυνατότητες και ότι οι έρευνες μπορούν να αξιοποιούν σύγχρονα μέσα. Είναι θετικό ότι η ΑΑΔΕ συνεργάζεται με τις διωκτικές αρχές και ότι οι υποθέσεις προχωρούν προς τη δικαστική διερεύνηση.
Αλλά όλα αυτά δεν αρκούν.
Η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει σε μια σειρά ερωτημάτων:
- Πόσοι έλεγχοι είχαν πραγματοποιηθεί στις συγκεκριμένες επιχειρήσεις πριν από τις πρόσφατες αποκαλύψεις και ποια ήταν τα αποτελέσματά τους;
- Υπήρχαν προηγούμενες καταγγελίες ή ενδείξεις για τη λειτουργία των κυκλωμάτων;
- Πώς φέρονται να λειτουργούσαν επί χρόνια εταιρικά σχήματα με τόσο μεγάλη έκταση και συσσωρευμένες οφειλές;
- Υπήρξαν διαρροές πληροφοριών από ελεγκτικές υπηρεσίες και, εφόσον ναι, ποιοι ευθύνονται;
- Τι έδειξε η διερεύνηση για τη διαρροή των στοιχείων των 554 αστυνομικών;
- Ποια μέτρα έχουν ληφθεί για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και των υπηρεσιακών πληροφοριών της ΕΛ.ΑΣ.;
- Πότε θα υπάρξει πλήρης και επίσημη εικόνα για τα ποσά που πράγματι οφείλονται και για όσα μπορούν να εισπραχθούν;
Οι απαντήσεις αυτές δεν αποτελούν αντιπολιτευτική πολυτέλεια. Είναι υποχρέωση κάθε κυβέρνησης απέναντι στους πολίτες.
Και κάτι ακόμη. Η δικαστική διερεύνηση πρέπει να ολοκληρωθεί με σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας. Οι κατηγορούμενοι δεν είναι ένοχοι πριν από την κρίση της Δικαιοσύνης. Το ίδιο, όμως, ισχύει και για την άλλη πλευρά. Κανένας κρατικός λειτουργός δεν πρέπει να απολαμβάνει άτυπη ασυλία όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι ενδέχεται να έχει παραβιάσει τα καθήκοντά του.
Η λογοδοσία πρέπει να είναι καθολική. Και η διαφάνεια δεν μπορεί να εφαρμόζεται μόνο όταν εξυπηρετεί την κυβερνητική επικοινωνία.
Οι μεγάλες θεσμικές υποθέσεις παραμένουν στο τραπέζι
Οι αποκαλύψεις οικονομικών κυκλωμάτων δεν ακυρώνουν την ανάγκη λογοδοσίας για την τραγωδία των Τεμπών, τις υποκλοπές, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τα υπόλοιπα ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία του κράτους και τη δημόσια εξουσία. Οι υποθέσεις αυτές έχουν διαφορετικό αντικείμενο, διαφορετικές διαδικασίες και διαφορετικό αποδεικτικό υλικό. Η σύνδεσή τους στο δημόσιο διάλογο αφορά την πολιτική ατζέντα, την ισονομία και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς – όχι την εξίσωση των πραγματικών περιστατικών.
Το εύλογο ερώτημα είναι αν η ίδια ένταση δημόσιας προβολής, κυβερνητικής ανάληψης ευθύνης και θεσμικής κινητοποίησης εφαρμόζεται σε κάθε υπόθεση που αφορά τη δημόσια εξουσία. Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με συνθήματα. Πρέπει να προκύψει από τα γεγονότα, τις πράξεις των Αρχών και την πορεία των δικαστικών και κοινοβουλευτικών διαδικασιών.
Το πραγματικό τεστ για το κράτος
Η ΔΑΟΕ μπορεί να αποτελέσει μια πραγματική αναβάθμιση της Ελληνικής Αστυνομίας. Οι πρόσφατες υποθέσεις δείχνουν ότι διαθέτει επιχειρησιακές δυνατότητες και ότι μπορεί να αναλάβει σύνθετες έρευνες με σημαντικά αποτελέσματα.
Όμως, το πραγματικό τεστ δεν είναι μόνο να συλλαμβάνει εκείνους που κατηγορούνται για οικονομικά εγκλήματα. Είναι να αποδεικνύει ότι το κράτος μπορεί να λειτουργεί προληπτικά, να εντοπίζει έγκαιρα τις παρανομίες, να προστατεύει τις πληροφορίες του και να ελέγχει αποτελεσματικά τους δικούς του μηχανισμούς.
Διότι ένα κράτος που πανηγυρίζει για την εξάρθρωση ενός κυκλώματος, αλλά δεν μπορεί να εξηγήσει πώς αυτό λειτουργούσε επί χρόνια, έχει ακόμη δρόμο μπροστά του.
Ένα κράτος που αποκαλύπτει εκατομμύρια σε φορολογικές απάτες, αλλά δεν απαντά πώς χάθηκαν οι έλεγχοι και πού βρίσκονταν οι εποπτικοί μηχανισμοί, δεν έχει ολοκληρώσει την αποστολή του.
Και ένα κράτος που δημιουργεί μια υπηρεσία, που κάποιοι, για καθαρά επικοινωνιακούς λόγους ή για λίγα κλικς παραπάνω την αποκαλούν «ελληνικό FBI», αλλά δεν μπορεί να διασφαλίσει πλήρως τα στοιχεία των ίδιων των στελεχών της, οφείλει πρώτα να κοιτάξει τις δικές του αδυναμίες.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς περισσότερες συλλήψεις και εντυπωσιακές ανακοινώσεις. Χρειάζεται ένα κράτος που να λειτουργεί πριν από το σκάνδαλο και όχι μόνο μετά την αποκάλυψή του.
Χρειάζεται ελεγκτικούς μηχανισμούς που να μην εξαντλούνται στους μικρούς, υπηρεσίες που να μην ανέχονται διαρροές και ένα πολιτικό σύστημα που να μην αντιμετωπίζει κάθε επιτυχία της δημόσιας διοίκησης ως προσωπικό του επικοινωνιακό τρόπαιο.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι μόνο ποιος θα αποκαλύψει το επόμενο κύκλωμα.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για όσα το κράτος δεν κατάφερε να δει εγκαίρως.
Και αυτή είναι μια απάντηση που δεν μπορεί να τη δώσει ούτε μια αστυνομική επιχείρηση ούτε μια κυβερνητική συνέντευξη Τύπου.
Τη δίνει μόνο η πραγματική λογοδοσία.
*Expert Intelligence Specialist, Analyst in International Affairs, Historian, Writer
Πηγές
Ø ΕΡΤnews – 26/10/2026: «Υπόθεση Pizza Fan: Έρευνα από την ΑΑΔΕ για πιθανή εμπλοκή υπαλλήλων της – Πού στρέφονται οι έρευνες».
Ø ΕΡΤnews – 02/11/2026: «Χωριάτικο: Η τετράμηνη κρυφή παρακολούθηση από το ελληνικό FBI».
Ø Το Βήμα –
04/11/2026: «Τι δείχνουν οι δικογραφίες για Pizza Fan και Mr. Χωριάτικο».
https://www.tovima.gr/print/politics/ti-deixnoun-oi-dikografies-gia-pizza-fan-kai-mr-xoriatiko
Ø ΕΡΤnews – 28/10/2026: «Χρυσοχοΐδης στο ΕΡΤnews: 3.254 συλλήψεις στη διετία από το ελληνικό FBI».
Ø Η Καθημερινή – 31/10/2026: «ΑΑΔΕ: Έρευνα για πιθανή εμπλοκή υπαλλήλων στις υποθέσεις Χωριάτικο και Pizza Fan».
Ø CNN.gr – 26/10/2026: «Έρευνες στην ΑΑΔΕ για πληροφοριοδότη σε Pizza Fan και Χωριάτικο».
Ø in.gr – 03/11/2026: «Τι είδε το myDATA και τι έχασε η ΑΑΔΕ στις υποθέσεις Pizza Fan και Mr. Χωριάτικο».
Ø Voria.gr – 03/11/2026: «Γιατί το myDATA δεν είδε τη φοροδιαφυγή στο Χωριάτικο και την Pizza Fan – Οι απαντήσεις της ΑΑΔΕ».
Ø ΕΡΤnews – 25/10/2026: «Χωριάτικο: Συνελήφθη ο ιδιοκτήτης για απάτη που αγγίζει τα 100 εκατ. ευρώ».
Ø Powergame – 04/11/2026: «Pizza Fan – Χωριάτικο: Το άτυπο συντονιστικό, οι 50 ελεγκτές και τα αναπάντητα ερωτήματα».
Ø ΤΑ ΝΕΑ – 31/10/2026: Ρεπορτάζ για τη λειτουργία, τη δομή και τις υποθέσεις της ΔΑΟΕ.
Ø Νόμος 5104/2024: Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας.
Ø Νόμος 5313/2026 – ΦΕΚ Α΄ 102/25.06.2026: Ρυθμίσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη διαδικασία διερεύνησης συγκεκριμένων υποθέσεων σοβαρής φοροδιαφυγής σε συνδυασμό με οργανωμένο έγκλημα.
Ø ΑΑΔΕ – Εγκύκλιος Ο.3029/07.07.2026:
https://aade.gr/egkyklioi-kai-apofaseis/o-3029-ex-2026-07-07-2026
Ø Υλικό που παρασχέθηκε από τον χρήστη: «Το Ελληνικό FBI – Ένα επικοινωνιακό τρικ ή μια πραγματική αναβάθμιση – Μια σύγκριση με το Αμερικανικό πρότυπο» (αρχείο Word).
Ø Law and Order: «Αυτοί είναι
οι 554 αστυνομικοί που θα απαρτίσουν το ελληνικό FBI».
https://lawandorder.gr/aftoi-einai-oi-554-astynomikoi-pou-tha-apartisoun-to-elliniko-fbi/
Ø Pronews: «Κάηκε πριν καν ξεκινήσει το ελληνικό FBI; Διέρρευσαν τα ονόματα των 554 στελεχών και όλο το οργανόγραμμα».
Ø Η Καθημερινή – 08/09/2026: «Ένα ΑΕΠ το κόκκινο ιδιωτικό χρέος».
https://www.kathimerini.gr/economy/564440383/ena-aep-to-kokkino-idiotiko-chreos/
Ø Η Καθημερινή – 01/10/2026: «Ένα ΑΕΠ της Ελλάδας το ληξιπρόθεσμο χρέος νοικοκυριών και επιχειρήσεων».