Το «Κέντρο» δεν απειλείται από τα «άκρα». Απειλείται από τη δική του μετάλλαξη

Του Κώστα Αγγελάκη*

Από τη Γερμανία και τη Γαλλία έως την Ελλάδα και τις ΗΠΑ, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η άνοδος των πολιτικών άκρων. Είναι η κρίση κοινωνικής νομιμοποίησης ενός πολιτικού συστήματος που επί χρόνια παρουσιάζει συγκεκριμένες επιλογές ως μονόδρομο.

Υπάρχει ένας βολικός τρόπος με τον οποίο τα παραδοσιακά κόμματα της ευρωπαϊκής εξουσίας εξηγούν σχεδόν κάθε εκλογικό σεισμό των τελευταίων ετών: «ανεβαίνουν τα άκρα».

Η διατύπωση είναι εύχρηστη. Είναι όμως ανεπαρκής.

Γιατί μετατρέπει το αποτέλεσμα σε αιτία. Δεν απαντά στο βασικό ερώτημα… Γιατί εκατομμύρια Ευρωπαίοι εγκαταλείπουν τα κόμματα που επί δεκαετίες αποτελούσαν τον κορμό της πολιτικής σταθερότητας;

Η συζήτηση για ένα «Κέντρο» που έχει πάψει να λειτουργεί ως χώρος πολιτικής μετριοπάθειας και έχει αρχίσει να εμφανίζει το ίδιο στοιχεία ακαμψίας έχει ήδη ανοίξει και στην ελληνική δημόσια συζήτηση. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι εάν πρέπει να χαρακτηρίσουμε έναν πρωθυπουργό, έναν καγκελάριο ή ένα κόμμα «ακραίο». Οι χαρακτηρισμοί λίγα προσφέρουν.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό… Μπορεί μια πολιτική να αποκαλείται μετριοπαθής μόνο και μόνο επειδή εφαρμόζεται από ένα κόμμα του Κέντρου, ακόμη και όταν οι κοινωνικές και θεσμικές συνέπειές της γίνονται ολοένα πιο σκληρές;

Η γερμανική προειδοποίηση

Τα αποτελέσματα των γερμανικών εκλογών του Σεπτεμβρίου 2026 είναι ίσως η καθαρότερη απεικόνιση αυτής της κρίσης.

Στις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου στο Mecklenburg-Vorpommern, το AfD έλαβε 38,2%, το SPD 35,5%, ενώ το CDU περιορίστηκε στο 4,9% και έμεινε εκτός του τοπικού κοινοβουλίου. [1]

Την ίδια ημέρα στο Βερολίνο σημειώθηκε μια διαφορετική, αλλά εξίσου αποκαλυπτική μετατόπιση. Πρώτη δύναμη αναδείχθηκε η Die Linke με 25,7%, το CDU έπεσε στο 18,8% και το AfD ενισχύθηκε στο 16,3%. [2]

Άρα το φαινόμενο δεν περιγράφεται επαρκώς ως «στροφή προς την Ακροδεξιά». Οι ψηφοφόροι μετακινούνται και προς τα δεξιά και προς τα αριστερά. Το κοινό στοιχείο είναι ότι απομακρύνονται από τα παραδοσιακά κόμματα διακυβέρνησης.

Ο Friedrich Merz χαρακτήρισε το αποτέλεσμα του CDU στο Mecklenburg-Vorpommern «καταστροφή». Ωστόσο, αντί να ανακοινώσει ουσιαστική αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης, επέμεινε ότι οι μεταρρυθμίσεις «πρέπει να έρθουν» και ότι θα συνεχίσει την κυβερνητική πορεία. [3][4]

Σε αυτό ακριβώς βρίσκεται η πολιτική αντίφαση. Όταν ένα εκλογικό αποτέλεσμα θεωρείται οδυνηρό μήνυμα των πολιτών, αλλά η απάντηση είναι ότι πρέπει να συνεχιστεί ουσιαστικά η ίδια πολιτική, δημιουργείται η εντύπωση ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην πολιτική αλλά στους πολίτες που δεν την έχουν κατανοήσει.

Στο γερμανικό μεταρρυθμιστικό πακέτο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, αυστηρότερες ρυθμίσεις για τις αναρρωτικές άδειες, με υποχρεωτική ιατρική βεβαίωση από την πρώτη ημέρα. [5] Το γεγονός αυτό δεν αποδεικνύει ότι κάθε γερμανική μεταρρύθμιση είναι λανθασμένη. Ούτε ότι τα προβλήματα του ασφαλιστικού, της παραγωγικότητας ή του δημογραφικού μπορούν να αγνοηθούν. Αποδεικνύει όμως ότι η κοινωνική αποδοχή των μεταρρυθμίσεων έχει γίνει κεντρικό πολιτικό πρόβλημα.

Δεν είναι μόνο η Γερμανία

Η εικόνα επαναλαμβάνεται με διαφορετικές μορφές στην Ευρώπη.

Στη Γαλλία, η έρευνα εμπιστοσύνης του OECD για το 2025 κατέγραψε υψηλή ή σχετικά υψηλή εμπιστοσύνη στην εθνική κυβέρνηση μόλις στο 22%, από 34% το 2023. [7] Συνολικά στις χώρες του OECD μόνο το 40% δηλώνει υψηλή ή σχετικά υψηλή εμπιστοσύνη στην εθνική κυβέρνηση. Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι μόλις 31% πιστεύει ότι το πολιτικό σύστημα επιτρέπει σε ανθρώπους «σαν αυτούς» να έχουν ουσιαστικό λόγο στις αποφάσεις. [8]

Αυτό είναι βαθύτερο από μια συνηθισμένη κυβερνητική φθορά. Είναι πρόβλημα πολιτικής αντιπροσώπευσης. Ο πολίτης μπορεί να ψηφίζει κανονικά, αλλά ένα αυξανόμενο τμήμα της κοινωνίας αισθάνεται ότι οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται σε ένα πεδίο στο οποίο η δική του δυνατότητα παρέμβασης είναι περιορισμένη.

Το πρόβλημα του «νεοφιλελεύθερου μονόδρομου»

Ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» χρησιμοποιείται συχνά τόσο χαλαρά ώστε χάνει το αναλυτικό του περιεχόμενο. Αν όμως τον χρησιμοποιήσουμε συγκεκριμένα, περιγράφει μια πραγματική μεταβολή των τελευταίων δεκαετιών. Μεγαλύτερη έμφαση στη δημοσιονομική πειθαρχία, στην ευελιξία της αγοράς εργασίας, στην περιορισμένη αύξηση των κοινωνικών δαπανών, στην ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών και στη μεταφορά μεγαλύτερου μέρους του οικονομικού κινδύνου από το κράτος προς το άτομο.

Δεν εφαρμόστηκαν όλα αυτά παντού και στον ίδιο βαθμό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδιαίτερα μετά την πανδημία, υιοθέτησε επίσης πολιτικές που αποκλίνουν καθαρά από το παλαιότερο δόγμα της λιτότητας, όπως το NextGenerationEU και μεγάλες κρατικές παρεμβάσεις για την ενεργειακή κρίση. Επομένως, η Ευρώπη δεν μπορεί σοβαρά να περιγραφεί ως ένας ενιαίος «νεοφιλελεύθερος μηχανισμός».

Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού. Επί πολλά χρόνια ένα μεγάλο μέρος των αποφάσεων για συντάξεις, εργασιακές σχέσεις, κοινωνικές δαπάνες και δημόσιες υπηρεσίες παρουσιάστηκε ως οικονομική αναγκαιότητα και όχι ως πολιτική επιλογή. Εκεί γεννιέται αυτό που συχνά περιγράφεται ως «ακραίο Κέντρο», όχι επειδή το Κέντρο αποκτά υποχρεωτικά την ιδεολογία των πραγματικών πολιτικών άκρων, αλλά επειδή μπορεί να αποκτήσει αδιαλλαξία απέναντι στην πολιτική εναλλακτική.

Το κοινωνικό υπόβαθρο της οργής

Τα στοιχεία εξηγούν γιατί αυτό έχει αποκτήσει πολιτική σημασία. Το 2025, 92,7 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή το 20,9% του πληθυσμού, βρίσκονταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. [9]

Δεν πρόκειται για μια Ευρώπη που «κατέρρευσε». Πρόκειται όμως για μια Ευρώπη στην οποία περίπου ένας στους πέντε κατοίκους εξακολουθεί να βρίσκεται σε οικονομική ή κοινωνική ευαλωτότητα.

Το μεγαλύτερο πολιτικό λάθος είναι η σύγχυση μεταξύ βελτίωσης των μακροοικονομικών δεικτών και βελτίωσης της καθημερινής ζωής. Το ΑΕΠ μπορεί να αυξάνεται, η ανεργία μπορεί να μειώνεται και οι επενδύσεις να βελτιώνονται, ενώ ταυτόχρονα ένας εργαζόμενος δυσκολεύεται περισσότερο να πληρώσει τη στέγη, την ενέργεια, τα τρόφιμα και τη μετακίνησή του.

Η ενεργειακή αυταπάτη

Στο ενεργειακό ζήτημα απαιτείται ακρίβεια. Η Ευρώπη δεν ήταν ενεργειακά αυτάρκης πριν από δέκα χρόνια. Το 2020 η ΕΕ εισήγαγε το 58% της ενέργειας που κατανάλωνε και το 2021 η εξάρτησή της από εισαγόμενο φυσικό αέριο έφθανε στο 83%. [18][19]

Η πραγματική κριτική είναι σοβαρότερη. Για δεκαετίες, ευρωπαϊκές οικονομίες και ιδιαίτερα η γερμανική βιομηχανία οικοδόμησαν σημαντικό μέρος της ανταγωνιστικότητάς τους πάνω στην πρόσβαση σε σχετικά φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο. Ο Πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας, οι περικοπές των ρωσικών ροών, οι κυρώσεις και η ευρωπαϊκή στρατηγική απεξάρτησης κατέστησαν αναγκαία μια απότομη και ακριβή ενεργειακή προσαρμογή.

Το σοβαρό στρατηγικό ερώτημα δεν είναι εάν υπήρξε κάποιο σχέδιο προσωπικής ιδιοποίησης ρωσικών ενεργειακών πόρων. Για έναν τέτοιο ισχυρισμό δεν υπάρχει αξιόπιστη τεκμηρίωση. Το ερώτημα είναι γιατί η Ευρώπη επέτρεψε να δημιουργηθεί τόσο υψηλή εξάρτηση από έναν βασικό προμηθευτή και γιατί το κόστος της μετάβασης έγινε τόσο βαρύ για βιομηχανία και νοικοκυριά.

Ελλάδα: η αντίφαση των αριθμών και της καθημερινότητας

Η Ελλάδα αποτελεί καθαρή περίπτωση αυτής της σύγκρουσης. Η ελληνική οικονομία βρίσκεται συνολικά σχεδόν σε «καταστροφή». Μπορεί τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ να δείχνουν ότι το ΑΕΠ στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 ήταν αυξημένο κατά 1,9% σε ετήσια βάση και η ανεργία τον Ιούλιο είχε μειωθεί στο 7,9% χωρίς όμως να υπολογίζονται οι μεταναστεύσαντες νέοι. Τον Αύγουστο, δε ο πληθωρισμός ήταν 3,8%. [12]

Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τη Eurostat, το 27,5% του πληθυσμού στην Ελλάδα βρισκόταν το 2025 σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ. [9]

Στη στέγαση η εικόνα είναι ακόμη πιο πιεστική. Το 2024 τα ελληνικά νοικοκυριά αφιέρωναν κατά μέσο όρο 36% του διαθέσιμου εισοδήματός τους στη στέγαση, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. [10] Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε επίσης ότι το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών διέθετε 54,4% των δαπανών του μόνο για τρόφιμα και στέγαση. [11]

Αυτό είναι το ελληνικό παράδοξο… Η μακροοικονομική βελτίωση είναι πραγματική, αλλά δεν μεταφράζεται με τον ίδιο τρόπο στην οικονομική ασφάλεια όλων των κοινωνικών στρωμάτων.

Θεσμοί, Υποκλοπές, Τέμπη και ΟΠΕΚΕΠΕ

Το ακόμη σοβαρότερο πρόβλημα για την Ελλάδα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι θεσμικό.

Στην έρευνα του OECD, η υψηλή ή σχετικά υψηλή εμπιστοσύνη στην ελληνική κυβέρνηση μειώθηκε από 32% το 2023 σε 24% το 2025, έναντι μέσου όρου 40% στις χώρες του οργανισμού. [6]

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Έκθεση για το Κράτος Δικαίου του 2026 καταγράφει μικρή πρόοδο σε ορισμένες πλευρές του δικαστικού συστήματος, αλλά και περιορισμένη πρόοδο στην οικοδόμηση ισχυρού ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων αποφάσεων για υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς υψηλού επιπέδου. [13]

Η υπόθεση των υποκλοπών παραμένει επίσης μεγάλο θεσμικό τραύμα. Το 2022 η αποκάλυψη της παρακολούθησης πολιτικού αρχηγού και δημοσιογράφων οδήγησε σε υψηλού επιπέδου παραιτήσεις. Τον Φεβρουάριο του 2026 δικαστήριο καταδίκασε στελέχη που συνδέονται με την Intellexa για παραβίαση προσωπικών δεδομένων, ενώ τον Ιούλιο οκτώ θύματα του Predator κατέθεσαν αγωγές. Οι καταδικασθέντες έχουν δικαίωμα έφεσης και η κυβέρνηση αρνείται πολιτική εμπλοκή στη χρήση του Predator. Πρόσφατα στέλεχος της ΕΥΠ κατέθεσε νέα μηνυτήρια αναφορά δημιουργώντας αναστάτωση στο σύστημα. [16]

Στα Τέμπη, 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις 28 Φεβρουαρίου 2023. Η κύρια ποινική δίκη άρχισε το 2026, με 36 κατηγορουμένους και εκατοντάδες μάρτυρες. Οι οικογένειες των θυμάτων συνεχίζουν να ζητούν πλήρη διερεύνηση και λογοδοσία, ενώ η κυβέρνηση απορρίπτει τις κατηγορίες περί συγκάλυψης. [17] Σήμερα, 29 Σεπτεμβρίου 2026, στο Ειδικό Δικαστήριο παραπέμπονται ο πρώην υφυπουργός παρά των πρωθυπουργό Χρήστος Τριαντόπουλος μαζί με τέσσερις άλλους κατηγορούμενους, για το «μπάζωμα» στο χώρο του πολύνεκρου δυστυχήματος, λίγες μόλις ώρες μετά την Τραγωδία των Τεμπών. Θέμα Φλωρίδη από την αντιπολίτευση και ικανοποίηση συγγενών για τον δρόμο που ανοίγεται μπροστά. Επιλεκτική αμνησία από την κυβέρνηση που επιτίθεται στην αντιπολίτευση.

Στον ΟΠΕΚΕΠΕ, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ζήτησε την 1η Απριλίου 2026 την άρση ασυλίας 11 εν ενεργεία βουλευτών στο πλαίσιο έρευνας για φερόμενο οργανωμένο σχήμα απάτης με αγροτικές επιδοτήσεις. Το αίτημα δεν αποτελεί απόδειξη ενοχής και ισχύει πλήρως το τεκμήριο αθωότητας. [14] Ακόμη πιο σοβαρή θεσμικά ήταν η ανακοίνωση της EPPO στις 22 Μαΐου, σύμφωνα με την οποία πρόσφατες νομοθετικές και δικαστικές εξελίξεις δημιουργούν «σοβαρές αμφιβολίες» ως προς τη συμμόρφωση των ελληνικών αρχών με την υποχρέωση ειλικρινούς συνεργασίας. [15]

Η ουσία δεν είναι να μετατρέπεται κάθε υπόθεση σε τελεσίδικη πολιτική ετυμηγορία. Η ουσία είναι ότι η συσσώρευση τέτοιων υποθέσεων επιβαρύνει την εμπιστοσύνη και ενισχύει την αίσθηση ότι η λογοδοσία δεν λειτουργεί πάντοτε με την ταχύτητα και τη διαφάνεια που απαιτεί μια ώριμη δημοκρατία.

Η αμερικανική προειδοποίηση

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν διαφορετικό πολιτικό σύστημα και δεν πρέπει να μεταφέρονται μηχανικά οι ευρωπαϊκές κατηγορίες. Υπάρχει όμως ένας κοινός μηχανισμός: όταν η οικονομική ανασφάλεια, το κόστος ζωής και η δυσπιστία προς τους θεσμούς συσσωρεύονται, οι πολίτες αναζητούν πολιτικές μορφές που υπόσχονται ρήξη με το υπάρχον σύστημα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι ακόμη και όταν ένα αντισυστημικό ρεύμα κατακτήσει την εξουσία, τα κοινωνικά προβλήματα που τροφοδότησαν την άνοδό του δεν εξαφανίζονται αυτόματα. Αυτό δείχνει ότι η κρίση αντιπροσώπευσης δεν θεραπεύεται απλώς με την εναλλαγή προσώπων ή με μια πιο επιθετική πολιτική ρητορική.

Τι σημαίνει τελικά «ακραίο Κέντρο»;

Δεν σημαίνει ότι πρέπει να εξισώσουμε δημοκρατικά κεντρώα κόμματα με αυταρχικά ή αντιδημοκρατικά κινήματα. Μια τέτοια εξίσωση θα ήταν ιστορικά και πολιτικά λανθασμένη.

Σημαίνει κάτι πιο συγκεκριμένο. Ένα πολιτικό Κέντρο μπορεί να γίνει ακραίο ως προς τη μέθοδο και τις κοινωνικές συνέπειες της διακυβέρνησής του, όταν παύει να αντιμετωπίζει ως διαπραγματεύσιμα τα βασικά ζητήματα κοινωνικής πολιτικής και όταν παρουσιάζει τη δική του κατεύθυνση ως τη μοναδική υπεύθυνη επιλογή.

Όταν η αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης παρουσιάζεται αποκλειστικά ως τεχνική αναγκαιότητα και όχι ως πολιτική επιλογή με κερδισμένους και χαμένους. Όταν η απορρύθμιση της εργασίας περιγράφεται ως «εκσυγχρονισμός» χωρίς αντίστοιχη συζήτηση για την ασφάλεια του εργαζομένου. Όταν η δυσφορία των πολιτών αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως πρόβλημα επικοινωνίας. Όταν κάθε διαφορετική οικονομική ή κοινωνική πρόταση απορρίπτεται εκ των προτέρων ως «λαϊκισμός».

Τότε το πολιτικό Κέντρο παύει να είναι χώρος συμβιβασμού και κινδυνεύει να μετατραπεί σε σύστημα διαχείρισης χωρίς πραγματική πολιτική εναλλακτική.

Τα «άκρα» δεν δημιουργούνται στο κενό

Η άνοδος των πολιτικών άκρων δεν έχει μία αιτία. Η μετανάστευση, η ασφάλεια, οι πολιτισμικές συγκρούσεις, η γεωπολιτική, τα κοινωνικά δίκτυα, η παραπληροφόρηση και η αλλαγή των παραδοσιακών κομματικών ταυτοτήτων παίζουν όλα σημαντικό ρόλο.

Αλλά η οικονομική ανασφάλεια και η απώλεια εμπιστοσύνης αποτελούν υπόβαθρο που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Όταν μεγάλα τμήματα των κοινωνιών πιστεύουν ότι εργάζονται περισσότερο αλλά δεν προοδεύουν, ότι η στέγη απομακρύνεται από τις δυνατότητές τους, ότι τα παιδιά τους θα ζήσουν χειρότερα και ότι η ψήφος τους δεν αλλάζει ουσιαστικά την κατεύθυνση της πολιτικής, τότε ανοίγει ο δρόμος για όποιον υπόσχεται συνολική ρήξη.

Μπορεί να προέρχεται από τη ριζοσπαστική Αριστερά. Μπορεί να προέρχεται από την Ακροδεξιά. Το κοινό καύσιμο είναι η πεποίθηση ότι «οι άλλοι κυβέρνησαν αρκετά και δεν μας ακούνε».

Η πραγματική κρίση είναι κρίση δημοκρατικής νομιμοποίησης

Ίσως λοιπόν το ερώτημα έχει τεθεί λάθος. Το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι μόνο πώς θα προστατεύσει το Κέντρο από τα άκρα. Είναι πώς θα αποκαταστήσει την κοινωνική και δημοκρατική νομιμοποίηση του ίδιου του Κέντρου.

Ένα Κέντρο που ενδιαφέρεται μόνο για τη δημοσιονομική ισορροπία αλλά δεν βλέπει την κοινωνική ανισορροπία δεν είναι πραγματικά ισορροπημένο. Ένα Κέντρο που υπερασπίζεται τους θεσμούς αλλά δυσκολεύεται να εξασφαλίσει πλήρη διαφάνεια και λογοδοσία δεν μπορεί να ζητά απεριόριστη θεσμική εμπιστοσύνη. Ένα Κέντρο που ζητά συνεχώς «μεταρρυθμίσεις» αλλά δεν εξηγεί πειστικά ποιος πληρώνει το κόστος και ποιος εισπράττει το όφελος δεν πρέπει να εκπλήσσεται όταν οι πολίτες αναζητούν άλλες πολιτικές επιλογές.

Η Γερμανία του Σεπτεμβρίου 2026 δεν αποδεικνύει ότι η Ευρώπη είναι καταδικασμένη να κινηθεί προς τα πολιτικά άκρα. Αποδεικνύει όμως ότι όταν το δημοκρατικό Κέντρο παύει να λειτουργεί ως μηχανισμός κοινωνικού συμβιβασμού, αφήνει χώρο σε όσους υπόσχονται ρήξη.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε η εξιδανίκευση των άκρων ούτε η δαιμονοποίηση όσων τα ψηφίζουν. Πρέπει να είναι η επαναφορά της πολιτικής εκεί όπου ανήκει. Στην πραγματική δυνατότητα της κοινωνίας να επιλέγει μεταξύ διαφορετικών δρόμων, στην προστασία της κοινωνικής συνοχής, στη διαφάνεια της εξουσίας και στην ουσιαστική λογοδοσία.

Γιατί τελικά η δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν εμφανίζονται ακραίες πολιτικές δυνάμεις. Κινδυνεύει και όταν οι πολίτες αρχίζουν να πιστεύουν ότι, όποιον και αν ψηφίσουν, η πολιτική θα παραμένει η ίδια.

*Expert Intelligence Specialist, Analyst in International Affairs, Historian, Writer Πηγές

Οι αριθμημένες παραπομπές του κειμένου αντιστοιχούν στις παρακάτω πηγές. Οι τέσσερις τελευταίες πηγές είναι άρθρα γνώμης ή δημοσιογραφικής ανάλυσης που χρησιμοποιήθηκαν ως αφετηρία θεματολογίας, όχι ως μοναδική τεκμηρίωση πραγματικών ισχυρισμών. [1] Landtag Mecklenburg-Vorpommern, προσωρινό επίσημο τελικό αποτέλεσμα εκλογών 20.09.2026. https://www.landtag-mv.de/aktuelles/artikel/landtagswahl-2026-vorlaeufiges-amtliches-endergebnis

[2] Landeswahlleiterin Berlin, αποτελέσματα εκλογών Βερολίνου 20.09.2026. https://www.wahlen-berlin.de/wahlen/BE2026/Afspraes/agh/ergebnisse.html

[3] Tagesschau, CDU-Wahlschlappe: Ein Kanzler auf Bewährung, 21.09.2026. https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/landtagswahlen-mv-berlin-cdu-folgen-100.html

[4] Deutschlandfunk, Merz will am Reformkurs festhalten, 20.09.2026. https://www.deutschlandfunk.de/merz-will-am-reformkurs-festhalten-102.html

[5] Tagesschau, μεταρρυθμίσεις για αναρρωτικές άδειες, 03.07.2026. https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/krankschreibung-krankheitstage-reform-100.html

[6] OECD, Survey on Drivers of Trust in Public Institutions 2026, Greece. https://www.oecd.org/en/publications/oecd-survey-on-drivers-of-trust-in-public-institutions-2026-results_c88c8869-en/greece_320ebbf3-en.html

[7] OECD, Survey on Drivers of Trust in Public Institutions 2026, France. https://www.oecd.org/en/publications/oecd-survey-on-drivers-of-trust-in-public-institutions-2026-results_c88c8869-en/france_c2fbb84d-en.html

[8] OECD, Political voice and implications for trust, 2026. https://www.oecd.org/en/publications/oecd-survey-on-drivers-of-trust-in-public-institutions-2026-results_9eb63fec-en/full-report/political-voice-barriers-to-participation-and-implications-for-trust-in-government_08533950.html

[9] Eurostat, 20,9% of people at risk of poverty or social exclusion, 30.04.2026. https://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-eurostat-news/w/ddn-20260430-1

[10] Eurostat, Housing in Europe 2025, στοιχεία κόστους στέγασης. https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/housing-2025?etrans=el

[11] ΕΛΣΤΑΤ, Household Budget Survey 2025, 25.09.2026. https://www.statistics.gr/documents/20181/8336b3c7-34b6-d95b-b9bf-a528c52be616

[12] ΕΛΣΤΑΤ, βασικοί οικονομικοί δείκτες Σεπτεμβρίου 2026. https://www.statistics.gr/en/home

[13] European Commission, 2026 Rule of Law Report, Greece country chapter. https://commission.europa.eu/publications/2026-rule-law-report-communication-and-country-chapters_en

[14] EPPO, έρευνα για αγροτικές επιδοτήσεις και αίτημα άρσης ασυλίας 11 βουλευτών, 01.04.2026. https://www.eppo.europa.eu/media/news/greece-new-developments-eppos-probe-large-scale-agricultural-subsidy-fraud-2026-04-01_en

[15] EPPO, statement on effective and independent functioning in Greece, 22.05.2026. https://www.eppo.europa.eu/media/news/statement-regarding-recent-developments-affecting-effective-and-independent-functioning-eppo-greece-2026-05-22_en

[16] Reuters, Greek wiretapping victims sue Intellexa, 07.07.2026. https://www.reuters.com/legal/government/greek-wiretapping-victims-sue-spyware-firm-intellexa-damages-2026-07-07/

[17] Reuters, Greece opens trial over deadly 2023 train crash, 23.03.2026. https://www.reuters.com/world/greece-opens-trial-2023-train-crash-that-killed-57-2026-03-23/

[18] Eurostat, The EU imported 58% of its energy in 2020. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20220328-2

[19] Eurostat, EU natural gas import dependency 83% in 2021. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20220419-1

[20] in.gr, Το «Κέντρο» δεν απειλείται από τα «άκρα», γιατί έχει γίνει το ίδιο «ακραίο», 28.09.2026. https://www.in.gr/2026/09/28/apopsi/to-kentro-den-apeileitai-apo-ta-akra-giati-exei-ginei-to-idio-akraio/

[21] in.gr, Οργή για την ανισότητα και κατάρρευση εμπιστοσύνης, 22.09.2026. https://www.in.gr/2026/09/22/world/orgi-gia-tin-anisotita-kai-katarreysi-empistosynis-giati-oi-polites-flertaroun-me-ton-aytarxismo/

[22] Εστία, Η Νέα Δημοκρατία και τα Άκρα, 23.09.2026. https://www.estianews.gr/kentriko-thema/%e1%bc%a1-nea-dimokratia-kai-ta-%e1%bc%84kra/

[23] SLpress, Πόλεμο και στους «κακομοίρηδες» κήρυξε το Μαξίμου. https://slpress.gr/politiki/polemo-kai-stous-kakomoirides-kirixe-to-maximou/

Σημείωση: Όπου υπάρχουν εκκρεμείς δικαστικές ή εισαγγελικές διαδικασίες, ο αρθρογράφος διατηρεί το τεκμήριο αθωότητας και διακρίνει τις καταγγελίες από τις τελεσίδικες κρίσεις.

Tags: ΕΛΛΑΔΑΕΥΡΩΠΗΚΕΝΤΡΟΚΩΣΤΑΣ ΑΓΓΕΛΑΚΗΣτεμπηΥΠΟΚΛΟΠΕΣ