Axios: Αυξάνονται οι ανησυχίες για επιστροφή σε μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις στη σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν

Σε κρίσιμο σημείο βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, με το Κατάρ να εντείνει τις προσπάθειες διαμεσολάβησης, την ώρα που οι δύο πλευρές εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά από μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.

Η Ντόχα δηλώνει ότι επιδιώκει να δημιουργήσει κοινό έδαφος μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, ωστόσο οι μέχρι τώρα επαφές έχουν αποφέρει περιορισμένη πρόοδο. Σύμφωνα με το Axios, η στασιμότητα των διαπραγματεύσεων ενισχύει τις ανησυχίες για το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης της στρατιωτικής σύγκρουσης. Τρεις πηγές με γνώση των συνομιλιών ανέφεραν στο αμερικανικό μέσο ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να μετακινηθεί από τις βασικές θέσεις της.

Το Axios μεταδίδει, μάλιστα, ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν πως ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να διατάξει την επιστροφή σε μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Η πληροφορία αποδίδεται σε πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες και δεν αποτελεί επίσημη ανακοίνωση του Λευκού Οίκου.

Η διαμεσολάβηση του Κατάρ

Το Κατάρ ανακοίνωσε την Τρίτη ότι ελπίζει πως η λεγόμενη “διπλωματία του πηγαινέλα” μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ μπορεί να οδηγήσει σε διπλωματική λύση, παρά τη δημόσια διάψευση του Τραμπ ότι είναι διατεθειμένος να χαλαρώσει τις κυρώσεις κατά της Τεχεράνης και να αποδεσμεύσει παγωμένα ιρανικά κεφάλαια ως αντάλλαγμα για παραχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα.

“Ανταλλάσσουμε μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών και εργαζόμαστε για τη δημιουργία ενός κοινού εδάφους, προκειμένου να καταλήξουμε σε μια συμφωνία που θα μας γλιτώσει όλους από τις συνέπειες της σύγκρουσης”, δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, Μάτζεντ αλ-Ανσάρι.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να βρουν διπλωματική έξοδο από τον πόλεμο, ο οποίος βρίσκεται πλέον στον όγδοο μήνα. Οι επαφές εντάθηκαν την περασμένη εβδομάδα, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, χωρίς ωστόσο να προκύψει συμφωνία για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.

Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν ξεχωριστές συνομιλίες τη Δευτέρα με Καταριανούς διαμεσολαβητές, ενώ το Axios αναφέρει ότι ο Καταριανός διαμεσολαβητής Αλί αλ-Θαουάντι συναντήθηκε στη Νέα Υόρκη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και την ομάδα του, χωρίς να υπάρξει σημαντική μετακίνηση στις διαπραγματεύσεις.

Η Ντόχα έχει αναδειχθεί για ακόμη μία φορά σε βασικό δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών. Είχε προηγουμένως διαδραματίσει υποστηρικτικό ρόλο στη διαμόρφωση του μνημονίου κατανόησης του Ιουνίου, το οποίο είχε οδηγήσει σε σύντομη κατάπαυση του πυρός

Στο επίκεντρο οι κυρώσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα

Το αδιέξοδο περιπλέκεται από τις διαφορετικές προτεραιότητες των δύο πλευρών.

Το Axios είχε μεταδώσει ότι ο Τραμπ ήταν διατεθειμένος να εξετάσει ελάφρυνση των κυρώσεων και αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα, εφόσον η Τεχεράνη προχωρούσε σε συγκεκριμένα βήματα για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, οι δύο πλευρές εξακολουθούσαν να διαφωνούν για το χρονοδιάγραμμα των δεσμεύσεων και για το ποια πλευρά θα προχωρούσε πρώτη στις απαιτούμενες ενέργειες.

Ο Τραμπ, ωστόσο, διέψευσε κατηγορηματικά την πληροφορία. “Αυτό δεν είναι αλήθεια. Δεν τους προσέφερα ΤΙΠΟΤΑ”, έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social. Το Reuters επιβεβαιώνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος απέρριψε δημοσιεύματα του Axios και του CNN σχετικά με πιθανή ελάφρυνση των κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι βασικός στόχος της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης είναι να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, ενώ υποστήριξε ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα.

“Δεν ξέρω αν είναι έτοιμοι να υποχωρήσουν ακόμη, αλλά θα υποχωρήσουν”, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τρίτη. “Βρίσκονται σε πολύ δύσκολη κατάσταση”, πρόσθεσε.

Από την πλευρά της, η Τεχεράνη δηλώνει ότι είναι έτοιμη να συζητήσει για το πυρηνικό της πρόγραμμα και άλλα ζητήματα, αλλά απορρίπτει οποιαδήποτε συμφωνία υπό καθεστώς “εκφοβισμού ή εξαναγκασμού”. Το Ιράν υποστηρίζει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου και ότι έχει δικαίωμα στην ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος για ειρηνικούς σκοπούς.

Η ιρανική πρόταση και το Στενό του Ορμούζ

Στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, το Ιράν παρουσίασε πρόταση που προέβλεπε επταήμερη αντίστροφη μέτρηση για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ και παράλληλη παύση των εχθροπραξιών.

Ο Τραμπ απέρριψε την πρόταση το Σάββατο. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ωστόσο, δήλωσε την Κυριακή ότι η Ουάσινγκτον δεν είχε μεταφέρει επίσημα την απόρριψη μέσω των διαμεσολαβητών.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κομβικό σημείο της αντιπαράθεσης, καθώς αποτελεί κρίσιμη ενεργειακή δίοδο. Το Reuters έχει μεταδώσει ότι οι δύο πλευρές εξετάζουν μια σταδιακή συμφωνία που θα μπορούσε να συνδέσει την επαναλειτουργία του Στενού με την άρση του αμερικανικού οικονομικού αποκλεισμού, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει επιτευχθεί συμφωνία.

Ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης

Η περιορισμένη πρόοδος στις συνομιλίες αυξάνει την αβεβαιότητα γύρω από την πορεία της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με το Axios, η αδυναμία των δύο πλευρών να καταλήξουν σε συμβιβασμό ενισχύει την πεποίθηση, τόσο στην Ουάσινγκτον όσο και στην Τεχεράνη, ότι μια νέα στρατιωτική σύγκρουση γίνεται πιθανότερη. Το αμερικανικό μέσο επισημαίνει παράλληλα ότι οι δύο πλευρές παραμένουν βαθιά δύσπιστες η μία απέναντι στην άλλη και ότι τα περιθώρια για μια άμεση διπλωματική λύση εμφανίζονται περιορισμένα.

Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος έχει ήδη αποδυναμώσει τις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν και έχει επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομία του. Η Τεχεράνη έχει απαντήσει με επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, ενώ έχει περιορίσει την κυκλοφορία πετρελαιοφόρων μέσω του Στενού του Ορμούζ, προκαλώντας αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.