Υπουργείο Οικονομικών: 16 νέες παρεμβάσεις στο ιδιωτικό χρέος – Τι αλλάζει για οφειλέτες και servicers

Με 16 νέες παρεμβάσεις αλλάζει το πλαίσιο για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους και τη λειτουργία των servicers. Οι οκτώ από αυτές αφορούν την ενίσχυση της προστασίας των οφειλετών, ενώ οι υπόλοιπες οκτώ εστιάζουν στη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Για πρώτη φορά καθορίζονται συγκεκριμένες προθεσμίες και όρια, ενώ προβλέπονται άμεσες συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων των οφειλετών.

Στις διμερείς ρυθμίσεις, ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά μέσα σε τρεις μήνες, ενώ η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες. Παράλληλα, η προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 15% της οφειλής, έναντι υψηλότερων απαιτήσεων που μπορούσαν να ισχύουν μέχρι σήμερα.

Ενισχύεται παράλληλα η προστασία του συνεπούς οφειλέτη. Όσο τηρεί ενεργή ρύθμιση, δεν θα μπορούν να λαμβάνονται εις βάρος του μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Σε περίπτωση παραβίασης, η σχετική πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη, ενώ προβλέπεται πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις, παράταση της ρύθμισης κατά πέντε μήνες χωρίς επιβάρυνση και διοικητικά πρόστιμα από €50.000 έως €500.000.

Τρεις μήνες πριν από έναν πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα πρέπει επίσης να υποβάλλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Παράλληλα, ο οφειλέτης αποκτά δικαίωμα πλήρους και αναλυτικής ενημέρωσης για την οφειλή του. Εφόσον τα απαιτούμενα στοιχεία δεν χορηγηθούν εντός 45 ημερών, αναστέλλεται η τοκοφορία μέχρι την πλήρη παροχή τους.

Παράλληλα, για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τράπεζες και servicers επανέρχεται το πλαίσιο των ανώτατων ορίων οφειλών που προβλέπεται στους σχετικούς νόμους, με στόχο να μπει όριο στη διόγκωση των χρεών.

Στο δεύτερο σκέλος των αλλαγών, οι servicers τίθενται σε αυστηρότερο πλαίσιο διαφάνειας και εποπτείας. Θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν περισσότερα στοιχεία για τη λειτουργία και τα αποτελέσματά τους, να υποβάλλουν ετήσια σχέδια στρατηγικής στην Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ προβλέπονται ανεξάρτητοι έλεγχοι για τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου. Παράλληλα, ενισχύεται το πλαίσιο κυρώσεων και προβλέπεται δημοσιοποίησή τους.

Οι 8 παρεμβάσεις για τους οφειλέτες

1. Συγκεκριμένες προθεσμίες στις διμερείς ρυθμίσεις

Θεσπίζεται νέα, τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, η οποία αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας.

Ο οφειλέτης θα υποβάλλει την αίτηση και τον πλήρη φάκελό του και ο δανειστής θα έχει προθεσμία τριών μηνών για να καταθέσει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης ή να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα την απόρριψη του αιτήματος.

Ο οφειλέτης θα έχει έναν μήνα για να απαντήσει και η συνολική διαδικασία δεν θα μπορεί να ξεπερνά τους έξι μήνες.

2. Υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό

Ενισχύεται η υποχρέωση του πιστωτή να υποβάλλει πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό.

Η πρόταση θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, το εισόδημα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη.

3. Τεκμηριωμένες προτάσεις και εναλλακτικές λύσεις

Κάθε πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να είναι έγγραφη και πλήρως τεκμηριωμένη, με αναφορά στα εισοδήματα και τη συνολική περιουσία του οφειλέτη.

Όταν υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να υποβάλλονται και οι δύο. Σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος, ο πιστωτής θα υποχρεούται να αιτιολογεί εγγράφως την απόφασή του.

Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή. Οι ελάχιστες πληροφορίες που θα πρέπει να περιλαμβάνονται στις προτάσεις θα καθοριστούν με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος.

4. Πλαφόν 15% στην προκαταβολή

Καθορίζεται για πρώτη φορά ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει πιστωτής για απευθείας διμερή ρύθμιση.

Μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούσε να φτάσει ακόμη και στο 50% της οφειλής. Το νέο πλαίσιο θέτει συγκεκριμένο όριο, αντίστοιχο με το πλαφόν 10% που ισχύει στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό.

5. Ενισχυμένη προστασία του συνεπούς οφειλέτη

Όσο ο οφειλέτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, δεν θα μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με καταγγελία της ρύθμισης, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού.

Η προστασία ισχύει και στην περίπτωση που μια δόση δεν καταβλήθηκε επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν παρείχε εγκαίρως τα απαραίτητα στοιχεία για την πληρωμή.

Σε περίπτωση παραβίασης, η παράνομη πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη. Παράλληλα:

πιστώνεται υπέρ του οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις,

η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση,

αποκαθίστανται οι συνέπειες της παράνομης ενέργειας,

επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από €50.000 έως €500.000 στον πιστωτή,

σε περίπτωση επανάληψης προβλέπονται αυξημένες εποπτικές συνέπειες.

6. Πλήρης εικόνα της οφειλής

Κατοχυρώνεται το δικαίωμα του οφειλέτη να λαμβάνει δωρεάν και αναλυτική εικόνα της οφειλής του.

Μεταξύ άλλων, θα μπορεί να ζητά τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό των καταβολών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου και αναλυτική καταγραφή κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και λοιπών επιβαρύνσεων.

Τα στοιχεία θα πρέπει να παρέχονται εντός 45 ημερών, εφόσον δεν είναι ήδη διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης. Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς να δοθούν τα στοιχεία, αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι την πλήρη χορήγησή τους.

7. Ανώτατο όριο στη διόγκωση των χρεών

Επανέρχεται, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004.

Για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, τίθεται ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή. Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης θα πρέπει να αναπροσαρμόσουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους.

8. Διεύρυνση της προστασίας για οικογένειες παιδιών με αναπηρία

Τα δικαιώματα που ισχύουν για τα άτομα με αναπηρία επεκτείνονται στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω.

Η αλλαγή έρχεται σε συνέχεια της επιστολής της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος στις 11 Σεπτεμβρίου 2026 και αφορά τον χαρακτηρισμό του ευάλωτου οφειλέτη για τις συγκεκριμένες οικογένειες.

Οι 8 παρεμβάσεις για τους servicers

Το δεύτερο σκέλος των αλλαγών αφορά τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, με στόχο περισσότερη διαφάνεια, ισχυρότερη εποπτεία και μεγαλύτερη λογοδοσία.

1. Δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων και εταιρικής διακυβέρνησης

Οι servicers θα πρέπει να δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη και την εταιρική τους διακυβέρνηση.

2. Περισσότερα στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια

Θα δημοσιοποιούνται στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που διαχειρίζονται, καθώς και για τα αποτελέσματα της διαχείρισής τους.

3. Στη δημοσιότητα τα παράπονα των δανειοληπτών

Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία για τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο με τον οποίο αυτά αντιμετωπίζονται.

4. Ετήσιο στρατηγικό σχέδιο στην Τράπεζα της Ελλάδος

Κάθε servicer θα υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων.

Το σχέδιο θα περιλαμβάνει προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, διαθέσιμους πόρους, κόστος, κινδύνους και δείκτες απόδοσης.

5. Υπόλογος ο servicer στις πωλήσεις δανείων

Σε κάθε πώληση απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά θα είναι υποχρεωτική η μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων. Ο servicer θα έχει ευθύνη για τη διαδικασία, συμπεριλαμβανομένης της συνεκτίμησης της αποτίμησης του δανείου κατά την αξιολόγηση των προσφορών.

6. Ανεξάρτητος έλεγχος για τιτλοποιήσεις με εγγύηση του Δημοσίου

Οι servicers που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις συνδεδεμένες με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θα υπόκεινται σε ετήσιο ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο.

Ο έλεγχος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων προσώπων και του διαχειριστή. Περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται, ενώ η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.

7. Αυστηρότερες και δημοσιοποιούμενες κυρώσεις

Ενισχύεται το πλαίσιο κυρώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος για παραβάσεις των νέων υποχρεώσεων.

Παράλληλα, οι κυρώσεις που επιβάλλονται θα δημοσιοποιούνται, ενισχύοντας τη δημόσια λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης.

8. Ενισχύεται η εποπτεία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

Αναγνωρίζεται ρητά η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα στοιχεία που οι servicers υποχρεούνται να δημοσιεύουν στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.

Η αρμοδιότητα αφορά, μεταξύ άλλων, πληροφορίες για συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή πρόκειται να πραγματοποιηθούν.