Πλεύρης: «Το βασικό μας πρόβλημα στο μεταναστευτικό είναι η Λιβύη»
Τη μεταναστευτική πίεση από τη Λιβύη, τις αφίξεις προς την Κρήτη και την ανάγκη για έναν νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό σε περίπτωση μαζικών ροών έθεσε στο επίκεντρο ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, μιλώντας στο ΕΡΤnews.
Ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Ελλάδα δεν εντοπίζεται αυτή την περίοδο στο Αιγαίο ή στον Έβρο, αλλά στη θαλάσσια διαδρομή από τη Λιβύη προς την Κρήτη. Όπως είπε, στο Αιγαίο οι ροές του τελευταίου εννεαμήνου ανήλθαν σε περίπου 6.000, ενώ στον Έβρο καταγράφεται αύξηση σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, χωρίς ωστόσο οι συνολικοί αριθμοί να είναι υψηλοί.
«Το βασικό πρόβλημα της Ελλάδας στο ζήτημα των μεταναστευτικών ροών δεν είναι αυτή τη στιγμή το Αιγαίο όπου μέσα στο τελευταίο 9μηνο οι ροές ήταν στις 6.000 (αριθμός που παλιά αντιστοιχούσε σε 10-15 ημέρες) ούτε ο Έβρος, παρόλο που έχει φέτος αυξημένες ροές συγκριτικά με άλλα χρόνια, αλλά και πάλι τα απόλυτα νούμερα είναι χαμηλά.
Το βασικό μας πρόβλημα είναι η Λιβύη, ο νότος. Αυτό δείχνει ότι η συνεργασία των κρατών μπορεί να φέρει αποτέλεσμα. Σε αυτό έχει παίξει ρόλο και το ότι η ίδια η Τουρκία έχει αλλάξει την πολιτική της στο μεταναστευτικό, ελέγχει πλέον αρκετά τα ανατολικά της σύνορα. Έχει μια τελείως διαφορετική αντίληψη από αυτή που είχε όταν ζήσαμε τον Έβρο το 2020, αλλά αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι με την Τουρκία πάντοτε έχεις μια μεγάλη ανησυχία ότι αυτό το οποίο βιώνεις τώρα και λες ότι είναι μια καλή συνεργασία, κανείς δεν σου εγγυάται ότι θα συνεχιστεί».
Στην Κρήτη, σύμφωνα με τον υπουργό, οι αφίξεις στο εννεάμηνο έφτασαν τις 16.000. Ο ίδιος εκτίμησε ότι ο αριθμός θα μπορούσε να είναι σημαντικά χαμηλότερος εάν περιορίζονταν οι ροές ανθρώπων που δεν προέρχονται από εμπόλεμες περιοχές.
«Από τις 16.000 εισροές που είχαμε το εννεάμηνο στην Κρήτη, αν είχαμε καταφέρει -και αυτό δουλεύουμε τώρα- να περιορίσουμε τις ροές που δεν προέρχονται από εμπόλεμο σημείο, θα μιλούσαμε για περίπου 30 με 40% μειωμένες ροές, άρα πολύ πιο διαχειρίσιμη κατάσταση.
Αυτό που προσπαθεί ο Επίτροπος σε αυτή τη διαδρομή, είναι να επιβάλλουμε στις χώρες του Κόλπου να κόψουν τις τράνζιτ πτήσεις προς Λιβύη, γιατί έτσι αυτομάτως μειώνεις μια μεγάλη δεξαμενή. Με την Αίγυπτο, που και από εκεί υπήρχε διαδρομή, έχουμε πολύ καλή συνεργασία και συμφωνία αυτή τη στιγμή και ευελπιστούμε να πετύχουμε το ίδιο και με τις χώρες του Κόλπου».
Η ελληνική πρόταση για τις μαζικές μεταναστευτικές ροές
Στο Συμβούλιο Υπουργών στο Λουξεμβούργο, ο Θάνος Πλεύρης παρουσίασε ελληνική πρόταση για τη δημιουργία ενός μηχανισμού έκτακτης ανάγκης. Στόχος, όπως εξήγησε, είναι να υπάρχει συγκεκριμένη ευρωπαϊκή αντίδραση όταν το μεταναστευτικό εργαλειοποιείται ή οι αφίξεις παίρνουν χαρακτηριστικά μαζικής εισόδου.
«Η Ελλάδα λοιπόν προτείνει: Όταν έχεις εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού ή αν υπάρχει ένας αριθμός ικανός να δείχνει ότι έχουμε μοτίβο μαζικής εισβολής, θα πρέπει να ενεργοποιείται ένας μηχανισμός.»
Η πρόταση προβλέπει, μεταξύ άλλων, αυξημένη επιτήρηση των συνόρων με ενεργότερη παρουσία της Frontex.
«Πρώτον μεγαλύτερη επιτήρηση στα σύνορα, με παρουσία Frontex, με ενεργητική παρουσία δηλαδή στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, δεν θα επιτρέπεις την είσοδο, θα σφραγίζεις τα σύνορά σου».
Παράλληλα, για όσους θα εισέρχονται στη χώρα μετά την ενεργοποίηση του μηχανισμού, ο υπουργός προτείνει διαφορετική διαδικασία ως προς την εξέταση των αιτημάτων ασύλου και τις επιστροφές.
«Δεύτερον, όταν έχει ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός, για αυτούς που μπαίνουν στη χώρα, δεν θα εξετάζεται άσυλο αλλά θα βγαίνει πράξη επιστροφής. Τα διαβατήριά τους δεν θα τα εκδίδουν οι χώρες καταγωγής αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση και κατά προτεραιότητα με πίεση στις χώρες καταγωγής ή στις χώρες διέλευσης. Θα μεταφέρονται πίσω με αυστηρές εμπορικές κυρώσεις από την Ευρώπη αν δεν συνεργαστούν».
Πέντε χώρες στους πρώτους κόμβους επιστροφής
Σε ό,τι αφορά τις επιστροφές, Ελλάδα, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία και Αυστρία έχουν συμφωνήσει να προχωρήσουν στη δημιουργία των πρώτων κόμβων. Όπως διευκρίνισε ο υπουργός, οι συγκεκριμένες δομές θα αφορούν ανθρώπους των οποίων τα αιτήματα ασύλου έχουν απορριφθεί.
Ήδη, σύμφωνα με τον κ. Πλεύρη, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με τρεις ή τέσσερις χώρες για το συγκεκριμένο σχέδιο. Μία από αυτές αναμένεται να γίνει γνωστή περίπου σε έναν μήνα, όταν θα είναι έτοιμες οι σχετικές ανακοινώσεις.
«Οι κόμβοι επιστροφής πρέπει να βρίσκονται σε σημεία που να μην υπάρχουν εξωτερικά σύνορα με την Ευρώπη αλλά ούτε και εντός Ευρώπης.
Συζητάμε ήδη με 3-4 χώρες, με μια από αυτές, η οποία θα αποκαλυφθεί σε περίπου έναν μήνα όταν θα είμαστε έτοιμοι να κάνουμε ανακοινώσεις. Αν λοιπόν απορριφθεί το αίτημα ασύλου, ο άνθρωπος μεταφέρεται στη χώρα καταγωγής του. Αν αυτό έχει δυσκολία, θα συνεργαζόμαστε με μια τρίτη χώρα (η οποία σε πρώτη φάση θα είναι στην Αφρική), η οποία θα δέχεται να τον πάρει σε έναν χώρο, εν αναμονή της επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του.
Η Ευρώπη διασφαλίζει ότι η λειτουργία των κέντρων αυτών θα είναι κατά τα πρότυπά της, με απόλυτο σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα».
Το χρονοδιάγραμμα που έδωσε ο υπουργός προβλέπει συμφωνία με την τρίτη χώρα έως το τέλος του 2026 ή τον Ιανουάριο του 2027. Στη συνέχεια θα ξεκινήσει πιλοτικό πρόγραμμα, με στόχο κατά την ελληνική προεδρία της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027, να υπάρξει μετάβαση στην πλήρη λειτουργία.
«Μέχρι τέλη του χρόνου ή τον Ιανουάριο του 2027, αναμένεται να έχουμε υπογράψει τη συμφωνία με την τρίτη χώρα. Με το που υπογραφεί η συμφωνία θα ξεκινήσει ένα πιλοτικό πρόγραμμα εντός του ’27 και πιστεύουμε ότι στην ελληνική προεδρία, δηλαδή στο 2ο εξάμηνο του 27, θα έχουμε τη δυνατότητα να περάσουμε από το πιλοτικό πρόγραμμα στην πλήρη λειτουργία».
Κλείνοντας, ο Θάνος Πλεύρης αναφέρθηκε και στην κατάσταση που έχει διαμορφωθεί μετά τον πόλεμο στο Ιράν. Όπως σημείωσε, μέχρι στιγμής δεν έχει παρατηρηθεί μετακίνηση πληθυσμού προς άλλες χώρες, καθώς οι μετακινήσεις παραμένουν εντός των κρατών που βρίσκονται σε ένταση.