Με το… τσουβάλι τα έσοδα από τους έμμεσους φόρους

Δεν ήταν λίγοι αυτοί που ανέμεναν από τον πρωθυπουργό να ανακοινώσει την προηγούμενη Τετάρτη την μείωση του ΦΠΑ και του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, προκειμένου να αποκλιμακωθεί κάπως η ακρίβεια και να συγκρατηθούν οι τιμές στην αγορά. Τουναντίον αρκέστηκαν στην διαβεβαίωση ότι φέτος όσοι μπορούν θα προμηθευθούν πετρέλαιο θέρμανσης από τις 15 Οκτωβρίου με 1,75 ευρώ το λίτρο, ενώ πέρυσι η τιμή εκκίνησης ήταν στο 1,10 ευρώ.

Για ποιον λόγο η κυβέρνηση δεν τόλμησε να μειώσεις τον ΦΠΑ και το ΕΦΚ, ισχυριζόμενη ότι χρειάζεται την άδεια των Βρυξελλών; Μια ματιά στα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού αρκούν για να καταλάβει ακόμη και ο πλέον αδαής από οικονομικά ότι από την ακρίβεια ο μόνος που κερδίζει πραγματικά είναι το κράτος. Για το οκτάμηνο Ιανουάριος-Αύγουστος του 2026 τα συνολικά φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 49,481 δισ. ευρώ, έναντι 46,519 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Πρόκειται για αύξηση περίπου 6,4%, ή σχεδόν 3 δισ. ευρώ σε απόλυτους αριθμούς.

Οι εισπράξεις από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας έφθασαν τα 20,544 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο, από 18,185 δισ. ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα. Η αύξηση διαμορφώνεται έτσι περίπου στο 13%, καθώς μέσα σε ένα έτος τα κρατικά ταμεία εισέπραξαν επιπλέον 2,359 δισ. ευρώ μόνο από τη συγκεκριμένη κατηγορία φόρου. Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση με τον στόχο του προϋπολογισμού: οι εισπράξεις ΦΠΑ είχαν προβλεφθεί στα 19,333 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα να καταγράφεται υπέρβαση κατά 1,211 δισ. ευρώ ή περίπου 6,3%.

Αυτό απλά σημαίνει ότι ο ΦΠΑ αποτελεί από μόνος του περίπου το 41,5% του συνόλου των φορολογικών εσόδων του οκταμήνου. Με άλλα λόγια, περισσότερα από τέσσερα στα δέκα ευρώ φόρων που εισέπραξε ο κρατικός προϋπολογισμός προήλθαν από τον ΦΠΑ. Το μεγαλύτερο τμήμα των εισπράξεων δεν προέρχεται από τα πετρελαιοειδή ή τα καπνικά προϊόντα, αλλά από τον ΦΠΑ στα λοιπά προϊόντα και τις υπηρεσίες. Η συγκεκριμένη κατηγορία απέφερε 18,677 δισ. ευρώ, έναντι 16,478 δισ. ευρώ το αντίστοιχο οκτάμηνο του 2025. Ο ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή διαμορφώθηκε στα 1,468 δισ. ευρώ, ενώ στα καπνικά προϊόντα παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητος, στα 399 εκατ. ευρώ.

1,54 δισ. απέφερε ο ΕΦΚ

Διαφορετική είναι η εικόνα στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης. Τα έσοδα από ΕΦΚ ανήλθαν σε 4,662 δισ. ευρώ, έναντι 4,857 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο του 2025, καταγράφοντας μείωση περίπου 4%. Η διαφορετική πορεία ΦΠΑ και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα ενεργειακά προϊόντα εξηγείται σε σημαντικό βαθμό από τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο επιβάλλονται οι δύο φόροι. Ο ΦΠΑ ακολουθεί την αξία των πωλήσεων και, κατά συνέπεια, επηρεάζεται άμεσα από το ύψος των τιμών, ενώ οι ΕΦΚ στα ενεργειακά προϊόντα συνδέονται κυρίως με τις ποσότητες καυσίμων που διατίθενται στην κατανάλωση και τους ειδικούς φορολογικούς συντελεστές που ισχύουν για κάθε προϊόν. Η μείωση της κατανάλωσης καυσίμων έφερε λιγότερα έσοδα από ΕΦΚ, ωστόσο η υψηλότερη τιμή των καυσίμων αύξησε τα έσοδα από τον ΦΠΑ.

Σε κάθε περίπτωση, παρά την υποχώρησή τους, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πηγή φορολογικών εσόδων, αντιστοιχώντας περίπου στο 9,4% του συνόλου. Εάν προστεθούν στον ΦΠΑ, οι δύο κατηγορίες απέφεραν συνολικά 25,206 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 50,9% των συνολικών φορολογικών εσόδων των 49,481 δισ. ευρώ. Συνεπώς, περισσότερο από ένα στα δύο ευρώ φορολογικών εσόδων προήλθε από ΦΠΑ και ΕΦΚ.

Και φυσικά αφού το κράτος ξεζουμίζει τους πολίτες, πετάει ένα κοκαλάκι, είτε με την κολοβή ρύθμιση των 120 δόσεων, είτε με κάποιο επίδομα για να δοξαστεί ο Λουδοβίκος του Μαξίμου.